مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 مقالات آماده انتشار 2026 06 06 Nonlinear Effects of Population Aging on Economic Growth of Iranian Provinces (2011-2023) اثرات غیرخطی سالمندی جمعیت بر رشد اقتصادی استان‌های ایران (1390-1402) 17 39 244910 10.22034/jips.2026.519825.1278 FA مصعب عبدالهی آرانی استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-1061-4324 غلامرضا یاوری دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-4801-882X معصومه جعفری دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 28 Population aging is a challenge in recent years for developing countries such as Iran, which has posed serious concerns about the sustainability of economic growth and development in these countries. The phenomenon of population aging can be considered as a shift of a country's population distribution towards ages over 65 years. This study aimed to investigate the linear and nonlinear relationship of population aging, young population, and working-age population with economic growth at the provincial level of the country, using provincial data through a descriptive-analytical method based on the econometric technique of panel data and nonlinear modeling during the period 2011 to 2023. The findings show that there is a nonlinear and inverted U-shaped relationship between the population aging ratio (the ratio of the population aged over 65 years to the total provincial population) and the provincial economic growth, and the maximum value of this ratio is 10.86 percent. This means that as long as the aging ratio is below 10.86 percent, increased aging has a positive effect on the provincial economic growth. However, once this ratio exceeds 10.86 percent, the impact of aging on economic growth will be negative. Another finding is that the youth population ratio (the ratio of the population aged under 15 years to the total provincial population) has a nonlinear U-shaped behavior, with the minimum value of the youth population ratio being 19.12 percent. It is recommended that population policymakers, through appropriate monitoring and long-term population policies, always prevent the elderly population ratio of the provinces from exceeding 10.86 percent and the youth population ratio from falling below 19.12 percent. سالمندی جمعیت، معضل سال‌های اخیر کشورهای درحال‌توسعه‌ای مثل ایران است که پایداری رشد اقتصادی و توسعه این کشورها را با نگرانی‌های جدی روبه‌رو ساخته است. پدیده سالمندی جمعیت را می‌توان به‌عنوان تغییر توزیع جمعیت یک کشور به سمت سنین بالای 65 سال به شمار آورد. تحقیق حاضر، با هدف بررسی ارتباط خطی و غیرخطی سالمندی جمعیت، جمعیت جوان و جمعیت در سن کار با رشد اقتصادی در سطح استان‌های کشور و با استفاده از داده‌های استان‌ها به روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تکنیک اقتصادسنجی داده‌های تابلویی و مدل‌سازی غیرخطی، طی دوره 1390 تا 1402، انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که یک رابطه غیرخطی و شبیه U معکوس بین نسبت سالمندی جمعیت (نسبت جمعیت بالای 65 سال به کل جمعیت استان‌ها) و رشد اقتصادی استان‌ها وجود دارد و مقدار حداکثر این نسبت برابر 10.86 درصد است. به این معنی است که تا زمانی که نسبت سالمندی قبل از مقدار 86/10 درصد باشد، افزایش سالمندی بر رشد اقتصادی استان‌ها تأثیر مثبت دارد. اما از زمانی که این نسبت از مقدار 10.86 درصد بیشتر شود، تأثیرگذاری سالمندی بر رشد اقتصادی منفی خواهد شد. یافته دیگر این است که نسبت جمعیت جوان (نسبت جمعیت زیر 15 سال به کل جمعیت استان‌ها) دارای رفتاری غیرخطی و U شکل با مقدار حداقل نسبت جمعیت جوان برابر 19.12 درصد است. پیشنهاد می‌شود سیاستگذاران جمعیتی همواره با نظارت‌ها و سیاست‌های جمعیتی بلندمدت مناسب، مانع فراتر رفتن نسبت جمعیت سالمند استان‌ها از 10.86 درصد و افت نسبت جمعیت جوان از 19.12 درصد شوند. https://jips.nipr.ac.ir/article_244910_fb77394f0e7159098594900f54f610c1.pdf