مؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Multifaceted Drivers of Afghan Migration to Iran: An Exploration at the Intersection of Insecurity, Fragile Livelihoods, and Civilizational Ties from the Perspective of Expertsپیشرانهای چندوجهی مهاجرت افغانستانیها به ایران: کاوشی در تقاطع ناامنی، معیشت شکننده و پیوندهای تمدنی از نگاه خبرگان11723627910.22034/jips.2025.550807.1312FAسید سعیداسمعیلیدانشجوی دکتری رشته جامعهشناسی، گرایش مسائل اجتماعی ایران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.0009-0002-7336-9469محمدرضاجلیلونداستادیار آینده پژوهی، گروه مدیریت بازرگانی و کارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0003-0740-6778احمدنادریدانشیار مردمشناسی، گروه مردم شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. تهران، ایران.0000-0001-5266-8094رسولصادقیدانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، و موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.0000-0002-7024-2924Journal Article20251004In recent decades, Iran has hosted millions of Afghan migrants. Despite Iran’s significant role as a host country, this phenomenon has received less systematic attention from researchers and policymakers. The present study aims to investigate the drivers of Afghan migration in Iran. This research employs a qualitative methodology based on thematic analysis. The study population comprises experts in the field of migration, forty of whom were interviewed using a semi-structured approach via purposive sampling. Afghan migration to Iran is a multifaceted and complex phenomenon, influenced by three main categories of factors: economic, political-security, and socio-cultural. From an economic perspective, extreme poverty, unemployment, and inequality in Afghanistan act as push factors, while Iran’s economy’s need for low-skilled and cheap labor, coupled with its subsidized economy and low cost of living, function as pull factors. From a political-security perspective, war, political instability, the Taliban’s ineffective and exclusionary governance, as well as weak migration governance in Iran, have intensified migration. Furthermore, socio-cultural factors such as shared civilizational and linguistic ties and social networks, and Iran’s geopolitical position have acted as migration facilitators. Furthermore, socio-cultural factors such as shared civilizational and linguistic ties, social networks and population growth in Afghanistan have acted as migration facilitators. Accordingly, the continuation of Afghan migration to Iran is inevitable, and its management necessitates the development of comprehensive and integrated policies.ایران در دهههای گذشته شاهد حضور جمعیت میلیونی مهاجران اتباع افغانستانی بوده است. با وجود نقش مهاجرپذیری ایران، این پدیده کمتر به صورت نظاممند مورد توجه پژوهشگران و سیاستگذاران قرار گرفته است. هدف این مطالعه، بررسی پیشرانهای مهاجرت افغانستانی در ایران است. روش این پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون است. جامعه مطالعه، خبرگان حوزه مهاجرت بودند و با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند با چهل نفر به روش نیمهساختاریافته در سال 1404 مصاحبه انجام شد. نتایج نشان داد، مهاجرت افغانستانیها به ایران پدیدهای چندبعدی و پیچیده است که تحتتأثیر سه دسته عامل عمده اقتصادی، سیاسی-امنیتی و اجتماعی-فرهنگی قرار دارد. از جنبۀ اقتصادی، فقر شدید، بیکاری و نابرابری در افغانستان بهعنوان عوامل دافعه، نیاز اقتصاد ایران به نیروی کار کم مهارت و ارزان، همراه با اقتصاد یارانهای و هزینههای پایین زندگی، بهعنوان عوامل جاذبه عمل میکنند. از منظر سیاسی-امنیتی، جنگ، بیثباتی سیاسی، حکومت ناکارآمد و طردکنندۀ طالبان و همچنین ضعف حکمرانی مهاجرت در ایران، موجب تشدید مهاجرت شدهاند. همچنین، عوامل اجتماعی-فرهنگی مانند پیوندهای تمدنی و زبانی مشترک و شبکههای اجتماعی ، به عنوان تسهیلگرهای مهاجرت عمل کردهاند. براین اساس تداوم مهاجرت افغانستانیها به ایران امری اجتنابناپذیر است و مدیریت آن مستلزم تدوین سیاستهای جامع و یکپارچه است.https://jips.nipr.ac.ir/article_236279_67667b8c7f9dfb0ae0307b45b24fc723.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220240121A Qualitative Study of Iranian Women's Narratives and Lived Experiences of International Migration with a Focus on Push and Pull Factorsمطالعه کیفی روایت و تجربه زیسته زنان ایرانی از مهاجرتهای بینالمللی با تمرکز برعوامل دافعه و جاذبه193323628110.22034/jips.2025.517691.1276FAحسینمحمودیاناستاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0002-9367-2185لیلاچنانیدانشآموخته دوره کارشناسی ارشد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0006-8394-4091Journal Article20250419The increasing female migration has led to studies to focus on gender and the reasons for women's migration as an autonomous decision-making process. This study seeks to understand the lived experience of Iranian women who have migranted to foreign countries. To this end, 15 Iranian female migrants living in various countries, including Italy, Germany, Turkey, Iraq, the United Kingdom (London), Austria, and Canada, were interviewed. The participants varied in age, level of education, destination country, marital status, method of leaving the country (legal/illegal), and type of migration (educational, employment-based, family-related, etc.). The data were analyzed using qualitative content analysis. The results showed that migration is a multi-layered phenomenon with both positive and negative consequences. Structural pressures in Iran, such as frustration with the economic condition, the desire to be free from restrictions and have more opportunities for self-realization, the dream of a better quality of life such as economic prosperity, and the attractiveness of the urban environment, have had an effect on migration. Along with reconstruction and self-realization, individuals have endured pain, suffering, and loneliness, and have endured the label of being a migrant. Based on the findinds, in order to reduce the desire to migrate, the roots of immigration repulsion in the community of origin must be addressed, especially in the areas of women's employment and the feeling of psychological and social security.افزایش مهاجرت زنان باعث شده است تا در مطالعات مهاجرت به جنسیت و دلایل مهاجرت زنان بهعنوان تصمیمگیرنده توجه شود. این پژوهش بهدنبال فهم تجربه زیسته زنان ایرانی مهاجر به کشورهای خارجی میباشد. بدینجهت با ۱۵ زن مهاجر ساکن در کشورهای مختلف جهان ازجمله ایتالیا، آلمان، ترکیه، عراق، لندن، اتریش و کانادا مصاحبه شد. مشارکتکنندگان تحقیق ازنظر سن، تحصیلات، کشور مقصد، وضعیت تأهل و چگونگی خروج از کشور (قانونی/ غیرقانونی)، نوع مهاجرت (تحصیلی/ شغلی/ تبعی و غیره) با هم متفاوت بودند. در تحقیق حاضر برای تحلیل دادهها، از تکنیک تحلیل مضمون استفاده شد. نتایج نشان داد که مهاجرت پدیده ای چند لایه است و نتایج مثبت و منفی متعددی درکنارهم دارد. فشارهای ساختاری در ایران مانند؛ ناامیدی از وضعیت اقتصادی، خواست رهایی از محدودیت ها و فرصت بیشتر برای خودشکوفایی، رویای کیفیت زندگی بهتر مانند؛ رفاه اقتصادی و جذابیت محیط شهری بر مهاجرت موثر بودهاند. افراد درکنار بازسازی و خودشکوفایی درد و رنج و تنهایی کشیده و در برابر برچسب مهاجر بودن تاب آوردهاند. طبق نتایج به دست آمده برای کاهش میل به مهاجرت باید به ریشه های دافعه مهاجرت در جامعه مبدا به ویژه در حوزه اشتغال زنان و احساس امنیت روانی و اجتماعی رسیدگی شود.https://jips.nipr.ac.ir/article_236281_dbd58c89c3779e988abd071ffa516d65.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Estimating the Effects of Alternative Net Migration Scenarios on Fertility Indicators in Iran up to 2040برآورد اثرات سناریوهای احتمالی خالص مهاجرت بر شاخصهای باروری در ایران تا سال 1420354820733310.22034/jips.2024.472837.1238FAمحمودمشفقدانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0000-0002-3646-5745محمدجوادمحمودیدانشیار اقتصاد، عضو هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران.0009-0003-7215-9723جوادشجاعیعضو هیئت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.0000-0003-4264-9695Journal Article20240811The aim of this article is to examine how Iran’s fertility indicators are likely to change under net migration scenarios by the year 1420. This study employs demographic models and Census data from 1996 to 2016 were used to estimate the net migration. The findings indicate that the contribution of net migration to the decline in the total fertility rate (TFR) during the decade 2006–2016 was −0.08 children per woman. If the negative net migration continues to worsen and reaches the most pessimistic scenario (−4 per thousand), Iran’s TFR is projected to decline to 1.42 children per woman by 1420. Conversely, if the negative net migration is reduced and reaches zero by 1420, the TFR is expected to increase by 1.2 children per woman. Furthermore, if the TFR rises to 2.5 children per woman by 1407 in line with the goals of the Seventh Development Plan, and is accompanied by policies to eliminate the negative net migration, the conditions will be created for the TFR to reach 2.7 children per woman by 1420. Overall, the results suggest that the current negative net migration is one of the key drivers of fertility decline in Iran. Consequently, fertility-enhancement policies that are not accompanied by effective migration management are likely to be ineffective or even neutral in their impact.هدف این مقاله پاسخگویی به این سؤال است که با استمرار سطح فعلی یا سناریوهای قابل انتظارِ خالص مهاجرتی و نیز برآورد و پیشبینی سهم خالص مهاجرت در تغییرات باروری، شاخصهای باروری ایران تا سال 1420 چه تغییراتی میکند؟ این پژوهش با بهرهگیری از مدلهای جمعیتشناختی انجام شده و از دادههای سرشماری سالهای 1395- 1375 برای برآورد خالص مهاجرت استفاده شدهاست. نتایج نشانمیدهند که سهم اثر خالص مهاجرتی بر کاهش میزان باروری کل در دهه 1395-1385، برابر با 08/0- بچه است. با روند افزایشی خالص مهاجرت منفی و رسیدن آن به بدبینانهترین سناریو (4- در هزار)، میزان باروری کل کشور به 42/1 بچه به ازای هر زن تا سال 1420 کاهش مییابد. بالعکس، در صورت تعدیل و کاهش خالص مهاجرت منفی و رسیدن آن به صفر تا سال 1420، انتظار میرود که میزان باروری کل تا 1/2 بچه به ازاء هر زن افزایش یابد. همچنین، در صورت افزایش میزان باروری کل به 5/2 بچه تا سال 1407، مطابق با اهداف برنامه هفتم توسعه، همراه با تدوین سیاستی در جهت کاهش خالص مهاجرت منفی و رساندن آن به عدد صفر، زمینة افزایش میزان باروری کل تا 7/2 بچه به ازای هر زن تا سال 1420 فراهم خواهد شد. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که در شرایط فعلی، خالص مهاجرت منفی، یکی از عوامل اصلی مؤثر بر کاهش سطح باروری در کشور است و نتیجة اجرای سیاست افزایش باروری، بدون توجه به مدیریت خالص مهاجرتها در کشور، کماثر و حتی خنثی خواهد بود.https://jips.nipr.ac.ir/article_207333_51b1efad9708fc43c4ee093e5e0488c1.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220240219Youth Migration Aspirations in Shiraz: A New Approach to an Old Issueتمایل جوانان شهر شیراز به مهاجرت: رویکردی نو به یک موضوع قدیمی496923971610.22034/jips.2026.528158.1284FAمریمسروشاستادیار جامعهشناسی، گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی فارس، شیراز، ایران.صدیقهالبرزیاستادیار جامعهشناسی، گروه پژوهشی علوم رفتاری، جهاد دانشگاهی فارس، شیراز، ایران (نویسنده مسئول).0000-0002-0122-735Xروحالهمظفریدانشجوی دوره دکتری جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران؛ و کارشناس اداره ارزیابی عملکرد سازمانی شهرداری شیراز، شیراز، ایران.0000-0002-6998-7953Journal Article20250603This study examines factors affecting migration aspiration among youth using DeHaas' aspiration-capability framework. It analyzes how economic capability (financial resources), social capability (social capital), and cultural capability (necessary skills), along with absence of migration barriers, influence migration tendency. Additional variables include hope for the future, life perceptions, post-migration expectations, religiosity, and current satisfaction. Survey data from 415 residents of Shiraz aged 18-35 years revealed a high tendency toward migration. The analysis showed negative relationships between migration tendency and both hope for the future and religiosity - higher levels of these factors reduced migration aspiration. Conversely, pessimism about Iran's future, greater migration capability, and current dissatisfaction increased migration intentions. Those anticipating better post-migration conditions showed stronger tendency. Quantile regression identified hope for the future (negative effect) and religiosity (context-dependent effect) as significant across all quantiles. Religiosity had divergent impacts: one group with low religiosity showed high migration tendency (inverse relationship), while another with high religiosity also maintained a strong migration tendency (positive relationship), verified by cluster analysis. Immigration has many complications, and a deep look at this issue seems essential for effective policymaking.هدف این پژوهش بررسی عوامل موثر بر تمایل به مهاجرت جوانان براساس نظریه تمایل-توانمندی دوهاس بود. عوامل کلیدی نظریه، توانمندی اقتصادی (هزینه مهاجرت)، اجتماعی (سرمایه اجتماعی) و فرهنگی (مهارتهای لازم) و همچنین موانع مهاجرت (آزادیهای منفی) بررسی شدند. متغیرهای دیگری نیز مانند امید به آینده، تصور از زندگی مطلوب، ارزیابی پس از مهاجرت، دینداری و رضایت از وضعیت موجود تحلیل شدند. دادههای 415 جوان 18 تا 35 ساله شیرازی با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه جمعآوری شدند. یافتهها نشان داد، میانگین تمایل به مهاجرت بسیار بالا است. نتایج استنباطی حاکی از رابطه منفی میان امید به آینده و دینداری با تمایل به مهاجرت بود و با افزایش آنها تمایل به مهاجرت کاهش یافت. برعکس پیشبینی تاریک از آینده، توانمندی مهاجرتی و نارضایتی از وضع موجود با تمایل بیشتر به مهاجرت، مرتبط بودند. تحلیل رگرسیون چندک، نشان داد در تمام چارکها امید به آینده (رابطه منفی) و دینداری (رابطه مثبت در برخی گروهها) تاثیرگذار بودند. دینداری در دو گروه واگرا عمل میکند. گروهی با دینداری کم، تمایل بالا به مهاجرت داشتند (رابطه معکوس) و برخی با دینداری بالا، تمایل به مهاجرت نشان دادند (رابطه مثبت). مهاجرت، دارای پیچیدگیهای فراوان است و نگاه عمیق به این موضوع در جهت سیاستگذاری اثربخش، بسیار ضروری به نظر میرسد.https://jips.nipr.ac.ir/article_239716_9c1d41099e122be118c128601d542194.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220240219Somewhere Between Camp and City: Rethinking Scholarship on Refugees within Refugee Studies and Urban Studies Through the Life Experiences of Afghans in Mashhadsجایی در میان اردوگاه و شهر: بازاندیشی در ادبیات پناهندگی و مطالعات شهری از خلال تجربه زندگی افغانستانیهای ساکن مشهد718723971710.22034/jips.2026.540747.1298FAالمیراعلیحسینیدانشآموخته دوره دکتری انسانشناسی، گروه انسانشناسی، دانشکده انسانشناسی، دانشگاه تورنتو، تورنتو، کانادا؛ پژوهشگر پسادکتری انسانشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوماجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0004-1750-5918Journal Article20250817This article examines the diverse forms of social relations and modes of “being-with” forged by Afghan refugees in Iran, analyzing their experiences in relation to two dominant approaches: first, Middle Eastern refugee studies, which view camps as enclosed spaces and emphasize the persistence of kinship and village-based ties in new places of residence; second, African urban studies, which focus on creative improvisation in heterogeneous urban environments but often overlook the specific legal and political conditions of displacement and statelessness. Drawing on a comparative reading of ethnographies of Palestinian camps and urbanized refugee settings, the article critiques the “camp paradigm” for obscuring the realities of self-settled refugees and the largely fluid boundaries between camp and city. The proposed approach to studying refugee life examines the provisionality of urban living alongside regimes of citizenship and exclusion, showing how Afghans in mixed Mashhad neighborhoods, under conditions of legal precarity, cultivate both inherited and provisional networks and gradually practice experiences of belonging. Emphasizing hybrid forms of community and solidarity, the study contributes to rethinking displacement beyond the dichotomies of camp/city and kinship/urban networks.این مقاله به بررسی شکلهای گوناگون روابط اجتماعی و شیوههای «باهمبودن» میپردازد که پناهجویان افغانستانی در ایران شکل میدهند و تجربه آنها را در نسبت با دو رویکرد مسلط تحلیل میکند: نخست، ادبیات مطالعات پناهندگی در خاورمیانه که اردوگاهها را فضاهایی بسته میبیند و بر تداوم پیوندهای خویشاوندی و روستایی در محل جدید زندگی تأکید دارد. دوم، مطالعات شهری در آفریقا که بر بداههپردازی خلاقانه در محیطهای شهری ناهمگون تمرکز میکند؛ اما اغلب از توجه به شرایط حقوقی و سیاسی خاص بیجاشدگی و بیدولتی غافل میماند. با اتکا به خوانشی تطبیقی از مردمنگاریهای اردوگاههای فلسطینی و فضاهای پناهندگی شهریشده، این مقاله «پارادایم اردوگاه» را نقد میکند؛ پارادایمی که واقعیت پناهجویان خوداسکانیافته و مرزهای عمدتاً سیال میان اردوگاه و شهر را پنهان میسازد. رویکرد پیشنهادی مقاله برای مطالعه زندگی پناهندگان، موقتیبودن زیست شهری را در کنار رژیمهای شهروندی و طرد بررسی میکند و نشان میدهد افغانستانیها در محلههای مختلط شهر مشهد، چگونه در شرایط حقوقی ناپایدار، هم شبکههای موروثی و هم روابط موقتی را پرورش میدهند و تجربهی تعلق را به مرور تمرین میکنند. این مطالعه با تأکید بر شکلهای ترکیبی اجتماع و همبستگی، به بازاندیشی بیجاشدگی فراتر از دوگانههای اردوگاه/شهر و خویشاوندی/شبکههای شهری یاری میرساند.https://jips.nipr.ac.ir/article_239717_d3221a84f60d6ddd05bc699ecb092aab.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220240219Determinants of Childbearing Intentions in Rural Areas of Iranتعیینکنندههای تمایلات فرزندآوری در مناطق روستایی ایران8910723628010.22034/jips.2025.534452.1293FAعلیحاتمیدانشجوی دوره دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0006-5376-5973حسینمحمودیاناستاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0000-0002-9367-2185فاطمهترابیاستاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، و مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.0000-0002-7520-1689رضاصفری شالیدانشیار جامعهشناسی، گروه جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.Journal Article20250715Childbearing intentions reflect individuals’ plans regarding childbearing, which are largely shaped by both actual and perceived conditions, and are considered strong predictors of subsequent fertility behavior. This study aims to examine the determinants of childbearing intentions in rural areas of Iran through a secondary analysis of data from the National Fertility Intentions Survey (2016). The findings revealed that 36% of married individuals of reproductive age expressed a desire to have children. Influential factors included internal and psychological motivations (personal identity and the desire for parenthood), population policies, religious values, replacement motives (child loss or remarriage), and social encouragement rooted in cultural norms and collectivist structures. Conversely, major barriers included economic pressures and livelihood concerns, biological and reproductive health obstacles, social-age constraints, age-spacing considerations, reluctance toward parenting roles, and conflicts between social and educational roles-highlighting a value transition and the influence of emerging social roles, particularly for women. Logistic regression analysis showed that demographic variables (age and sex), economic factors (financial status and employment), and previous reproductive experiences (cesarean delivery and miscarriage) significantly influenced fertility intentions. The number of desired children and spouse-related characteristics also played key roles in shaping couples’ decisions. enhancing Childbearing intention requires multidimensional policies that reduce economic pressures, improve healthcare services, and address evolving cultural and psychological dynamics.تمایلات فرزندآوری بیانگر برنامه برای داشتن فرزند است که اغلب تحت تأثیر شرایط واقعی و ادراک شده قرار دارند و پیشبینیکننده رفتار واقعی باروری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی تعیین کنندههای تمایلات فرزندآوری در مناطق روستایی ایران، با استفاده از تحلیل ثانویه دادههای پیمایش ملی تمایل به فرزندآوری (1395) انجام شد. نتایج نشان داد که 36 درصد از افراد تمایل به فرزندآوری دارند. عوامل مؤثر بر تمایل به فرزندآوری شامل انگیزههای درونی و روانشناختی (مانند هویت فردی و علاقه به والدگری)، سیاستهای جمعیتی و ارزشهای دینی، جبران فقدان (مانند فوت فرزند یا ازدواج مجدد)، و فشار و تشویق اجتماعی هستند که ریشه در هنجارهای فرهنگی و ساختارهای جمعگرایانه دارند. در مقابل، مهمترین موانع شامل فشارهای اقتصادی و نگرانیهای معیشتی، موانع زیستی و سلامت باروری، موانع اجتماعی-سنی، ملاحظات فاصلهگذاری سنی، عدم تمایل به نقش والدگری و تعارض نقشهای اجتماعی-تحصیلی هستند که نشاندهنده گذار ارزشی و تأثیر نقشهای نوین اجتماعی، بهویژه برای زنان، است. براساس رگرسیون لجستیک، متغیرهای جمعیتشناختی (سن و جنس)، اقتصادی (وضعیت مالی و اشتغال)، تجارب باروری پیشین (مانند سزارین و سقط جنین)، تعداد فرزندان دلخواه و ویژگیهای همسر، تصمیمگیری زوجین را تحت تاثیر قرار میدهند. جهت افزایش تمایل به فرزندآوری، سیاستگذاری چندساحتی (کاهش فشارهای اقتصادی، ارتقای خدمات سلامت، و توجه به تغییرات فرهنگی و روانی) ضروری است.https://jips.nipr.ac.ir/article_236280_4a60b692a158ed8e9e486d2751814b5a.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Socioeconomic Determinants of Antenatal Care and Postnatal Care in Afghanistanهمبستههای اقتصادی – اجتماعی مراقبتهای بارداری و پس از زایمان در افغانستان10912823658210.22034/jips.2025.551106.1313FAواحدسروشدانشجوی دوره دکتری رشته جمعیتشناسی، گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0009-0008-1561-2882محمدترکاشوند مرادآبادیدانشیار جمعیتشناسی، گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0003-1655-0464ملیحهعلیمندگاریدانشیار جمعیتشناسی، گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0001-9346-9374علیروحانیدانشیار جامعهشناسی، گروه مردمشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.0000-0001-9146-6436Journal Article20251005This study investigates the utilization of antenatal care services among Afghan women using secondary data from the 2015 Afghanistan Demographic and Health Survey (ADHS). The analysis includes 19,888 ever-married women aged 15–49 who had given birth within the previous five years. Descriptive and inferential statistics were applied using SPSS version 26. The results show that access to antenatal and delivery care is significantly higher among urban women, those with secondary or higher education, and women from wealthier households. Ethnic and cultural factors are also influential, as Uzbek, Tajik, Hazara, and Persian-speaking women demonstrate higher utilization compared to other ethnic groups. Additionally, wanted pregnancies are strongly associated with increased access to maternal health services. Multivariate analysis identifies geographic location, education, economic status, and cultural background as the main predictors of antenatal care utilization. Despite these variations, overall levels of antenatal and delivery care in Afghanistan remain critically low. The situation is particularly concerning in certain provinces and among women with low education or unwanted pregnancies. The study underscores the urgent need for targeted public health interventions and policy initiatives to enhance equitable access to maternal health services across the country.هدف مطالعه حاضر بررسی وضعیت انجام مراقبت دوران بارداری در میان زنان افغانستان است. روش پژوهش کمی و مبتنی بر تحلیل ثانویه دادههای پیمایش جمعیت و سلامت افغانستان (۲۰۱۵) است. نمونه مورد تحلیل شامل ۱۹,۸۸۸ زن دارای همسر ۱۵ تا ۴۹ ساله است که در پنج سال پیش از پیمایش زایمان داشتهاند. دادهها با استفاده از آمار توصیفی و آمار استنباطی، در نرمافزار SPSS- 26 تحلیل شد. یافتهها نشان میدهد که زنان شهری، زنان با تحصیلات متوسطه و عالی، و زنان خانوارهای با وضعیت اقتصادی بهتر، دسترسی بیشتری به خدمات مراقبتهای بارداری و زایمان دارند. عوامل فرهنگی و قومی نیز نقش تعیینکنندهای داشتهاند؛ بهگونهای که زنان اوزبیک، تاجیک، هزاره و فارسیزبان نسبت به سایر گروهها از بهرهمندی بالاتری برخوردار بودهاند. علاوه بر این، خواسته بودن بارداری از عوامل کلیدی ارتقای دسترسی به خدمات سلامت محسوب میشود. تحلیل چندمتغیره بیانگر آن است که متغیرهای جغرافیایی، آموزشی، اقتصادی و فرهنگی اصلیترین پیشبینیکنندههای انجام مراقبت هستند. در نتیجه باید گفت که سطح مراقبت دوران بارداری و زایمان در افغانستان، بسیار پایین است و وضعیت آن در برخی از استانها و بهویژه برای زنان با تحصیلات پایین و همچنین باروریهای ناخواسته در سطح هشدار قرار دارد و نیازمند توجه ویژه است.https://jips.nipr.ac.ir/article_236582_54f9bbe0555fa68c92de2d022e9c8b7b.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Qualitative Analysis and Assessment of the Effectiveness of Economic Incentives and Facilities under the Law of Youthful Population and Protection of the Familyتحلیل کیفی و ارزیابی اثرگذاری مشوقها و تسهیلات اقتصادی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت12915023971810.22034/jips.2026.548754.1311FAعادلعبدالهیدانشیار جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.0000-0002-1779-8480جوادشجاعیعضو هیئت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.0000-0003-4264-9695Journal Article20250924This study applies a constructivist approach and Strauss and Corbin’s paradigm model to qualitatively assess the effectiveness of economic incentives under the Law of Youthful Population and Protection of the Family. Data were collected through in-depth interviews with 57 experts, including demographers, sociologists, economists, executive managers, and legal drafters. The findings reveal major barriers that hinder the law’s objectives. Structural and economic challenges-such as inflation, economic insecurity, insufficient incentives, and organizational inconsistencies-limit the law’s impact. Contextual and intervening factors, including diminished institutional trust, socio-cultural transformations, and institutional inertia, further undermine effectiveness. While economic incentives produced limited outcomes, they primarily benefited low-income families seeking support for their third and fourth children. Conversely, key groups such as young couples, informal-sector workers, individuals preparing for marriage, housewives, and the urban middle class remained largely unsupported, weakening the law’s broader relevance. The study emphasizes the need for structural reforms aimed at restoring institutional trust, strengthening economic security, refining policy targets, Institutional coordination, ensuring ongoing monitoring and revision of the law, and shifting from purely financial incentives toward empowerment-oriented policies. Expert consensus emphasizes the institutionalization of hope-inspiring policies within family-centric institutions that simultaneously target both the quality and quantity of the population.پژوهش حاضر با ترکیب رویکرد برساختگرایی و مدل پارادایمی اشتراوس و کوربین، به تحلیل و ارزیابی کیفی اثرگذاری مشوقها و تسهیلات اقتصادی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت پرداختهاست. دادهها از طریق مصاحبه عمیق با 57 نفر شامل متخصصان جمعیتشناسی، جامعهشناسی، اقتصاد، سیاستگذاری اجتماعی، مدیران اجرایی و طراحان قانون گردآوری شدند. نتایج نشان داد، مهمترین موانع تحقق اهداف قانون، چالشهای ساختاری-اقتصادی مانند تورم و ناامنی اقتصادی، عدم کفایت و کارایی مشوقها و ناسازگاریهای ساختاری-نهادی است. تضعیف اعتماد نهادی، تغییرات اجتماعی-فرهنگی و لَختیِ (مقاومت) نهادی نیز از جمله موانع زمینهای و مداخلهگرند. تحلیلها نشان میدهد، مشوقهای اقتصادی تنها در بهبود نسبیِ الگوی باروریِ اقشار کم درآمد و با هدف دریافت مزایای فرزند سوم و چهارم مؤثر بوده و گروههای کلیدی همچون زوجهای جوان، شاغلان بخش غیررسمی، مجردین در آستانه ازدواج، زنان خانهدار و طبقات متوسط شهری از حمایت کافی برخوردار نشدهاند. از اینرو، اصلاحات ساختاری برای بازسازی اعتماد نهادی، بهبود امنیت اقتصادی، اصلاح هدفگذاری و اولویتبندی، ارزیابی و اصلاح مستمر قانون، هماهنگیِ نهادی و گذار از مشوقهای صرفاً مالی به سیاستهای توانمندساز پیشنهاد میشود. همچنین، اجماع نخبگانی بر نهادینه شدن سیاستهای امیدآفرین در چارچوب نهادهای خانوادهمحور تأکید دارد که توأمان کیفیت و کمیت جمعیت را هدفگذاری کنند.https://jips.nipr.ac.ir/article_239718_ba649b8a8a81d5e8b057e205b8b2b519.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Problematics of Return to Work for Working Mothers After Maternity Leaveمسئلهشناسی بازگشت به کار مادران شاغل پس از مرخصی زایمان15116721775310.22034/jips.2025.509757.1270FAزینبصبورینژاددانشآموخته کارشناسی ارشد مطالعات زنان، گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.0009-0004-3008-3959مهدیهمحمدتقیزادهاستادیار حقوق خانواده، گروه مطالعات زنان، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.0000-0003-1936-9361Journal Article20250303Given the decline in fertility and its multiple consequences, this study aims to understand the lived experience of working mothers returning to work after maternity leave. We examine various challenges from the perspective of these mothers in order to understand the effects of such policies on reducing job inequalities in the private and public sectors. The approach of this qualitative research and the research method is thematic analysis. The participants of this study were 20 mothers who returned to work after maternity leave in public and private offices in Tehran in 1401, which was selected based on purposive sampling and then snowball sampling method. The findings based on the 6 stages of thematic analysis around the two axes and the main question of the study indicate that the analysis of women's experiences is in the form of the general theme of "simultaneous maintenance of job and child" and also in the context of the challenges of working women after childbirth, the general theme of women's challenges can be analyzed in the form of "stubborn adjustment of motherhood and being an office worker". Such results indicate the intersection of childcare and women's desire to avoid losing their jobs. In fact, women's perception of maternity leave as a means of restoring and strengthening the family institution is characterized by insecurity and job degradation, and the inconsistency of how maternity leave policies are implemented.با توجه به کاهش باروری و پیامدهای فراوان آن، در این مطالعه با هدف درک تجربه زیسته مادران شاغل بازگشته به کار پس از مرخصی زایمان، تلاش شد تا چالشهای مختلف از دریچه نگاه این مادران بررسی شود؛ تا درکی از اثرات این قبیل سیاستها در کاهش نابرابریهای شغلی در بخشهای خصوصی و دولتی بدست آید. رویکرد این پژوهش کیفی و روش تحقیق تحلیل مضمون است. مشارکتکنندگان این پژوهش کلیه مادران بازگشته به کار بعد از مرخصی زایمان در ادارات دولتی و خصوصی ساکن شهر تهران، در سال ۱۴۰۱ بود، که براساس نمونهگیری هدفمند و سپس روش نمونهگیری گلولهبرفی، 20 زن مورد مطالعه قرار گرفت. یافته های حاصل بر اساس مراحل 6 گانه تحلیل مضمون پیرامون دو محور و سوال اساسی مطالعه، بیانگر آن است که تحلیل تجارب زنان در قالب مضمون کلی «همزمانی حفظ شغل و فرزند» میباشد و نیز در زمینه چالشهای زنان شاغل بعد از زایمان مضمون کلی چالشهای زنان در قالب «سازگاری سرسختانه مادری و اداری بودن» قابل تحلیل است. چنین نتایجی گویای تلاقی مراقبت از فرزند و نیز از دست ندادن شغل توسط زنان میباشد. در واقع درک زنان از مرخصی زایمان برای احیا و تقویت نهاد خانواده، ناامنی و تنزل موقعیت شغلی و متناقض بودن نحوهی اجرای سیاست مرخصی زایمان میباشد.https://jips.nipr.ac.ir/article_217753_526c5bc73bb32f1e0f149f858c4c9ac6.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Factors Affecting Decent Work among Employees in Isfahan City, Iranعوامل مؤثر بر کار شایسته در میان شاغلین در شهر اصفهان16918424011110.22034/jips.2026.541176.1300FAرامینبدیهیدانشجوی دکتری جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.0009-0009-2104-9544رسولصادقیدانشیار جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، و موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.0000-0002-7024-2924فاطمهعزیزخانیدانشآموخته دوره دکتری علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.0000-0002-3198-049Xمحمدمیرزاییاستاد جمعیتشناسی، گروه جمعیتشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20250813Work, as one of the main dimensions of human life, plays a key role in meeting material needs, realizing individual and social identity, and improving the quality of life. This study aimed to measure the perceptions of employed individuals regarding decent work and the impact of demographic and economic-occupational factors on these perceptions in Isfahan in 2024. The study employed a cross-sectional survey and a validated Decent Work Questionnaire consisting of 30 items across seven dimensions: fundamental principles and values at work; fulfilling and productive work; opportunities; meaningful retribution for the exercise of citizenship; social protection; adequate working time and workload; and health and safety. Data were collected from 537 employed individuals (72% male and 28% female) in Isfahan and analyzed using bivariate and multivariate tests. The mean of decent work index was slightly above the average level, scoring 89 out of 150. Multivariate analysis revealed that the independent variables accounted for a total of 36% of the variance in the dependent variable. Among these, occupational-economic factors (with R2= 29%) had a significantly greater impact than demographic factors (R2= 14%). Job satisfaction, competence, and income class emerged as the most important predictors of decent work. Thus, this study contributes to the literature by highlighting that, within the context of Iranian society, structural job characteristics significantly influence perceptions of decent work compared to individual-demographic factors.کار بهعنوان یکی از ارکان اصلی زندگی بشر، نقش محوری در تأمین نیازهای مادی، تحقق هویت فردی و اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی ایفا میکند. این مطالعه با هدف سنجش درک افراد شاغل نسبت به کار شایسته و تأثیر عوامل جمعیتی و اقتصادی-شغلی بر آن در شهر اصفهان در سال ۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه با روش پیمایش مقطعی و با استفاده از پرسشنامه معتبر کار شایسته (شامل؛ ۳۰ گویه در هفت بُعد شامل؛ اصول و ارزشهای کار، زمان و حجم کار کافی، انجام کار مفید و مولد، تعادل بین کار و زندگی، حفاظت اجتماعی، فرصتهای اشتغال، بهداشت و کار امن) انجام گرفت و دادهها از ۵۳۷ نفر (72 درصد مرد و 28 درصد زن) از شاغلین شهر اصفهان، گردآوری و با استفاده از آزمونهای دومتغیره و چندمتغیره تحلیل شدند. میانگین شاخص کار شایسته اندکی بالاتر از سطح متوسط (89 از ۱۵۰) بهدست آمد. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد متغیرهای مستقل درمجموع 36 درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کردند. در این میان، عوامل شغلی-اقتصادی (با ضریب تعیین 29 درصد) تأثیر بسیار تعیینکنندهتری نسبت به عوامل جمعیتی (14درصد) داشتند. رضایت شغلی، کفایت و طبقه درآمدی مهمترین پیشبینیکنندههای کار شایسته بودند. این مطالعه با برجسته کردن این نکته که در بافتار جامعه ایرانی، ویژگیهای ساختاری شغلی نسبت به عوامل فردی-جمعیتشناختی تأثیر قابل توجهی بر شکلدهی برداشتها از کار شایسته دارند، به ادبیات موضوع کمک میکند.https://jips.nipr.ac.ir/article_240111_0c4df025e970797ff6e1e49aaed37bfe.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220260121Comparative Study of Iran's Water Security by Using Water Security Indexبررسی تطبیقی جایگاه امنیت آبی ایران با استفاده از شاخص امنیت آب18520020872210.22034/jips.2024.480161.1242FAعلیعزیزیاستادیار برنامهریزی محیطزیست، گروه جمعیت، اقلیم و محیطزیست، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.0000-0001-5688-7913جوادشجاعیعضو هیئت علمی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران.0000-0003-4264-9695محمدجوادمحمودیدانشیار اقتصاد، عضو هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران، تهران، ایران.0009-0003-7215-9723Journal Article20240929Water is a valuable resource on which the life and development of human populations rely. In recent decades, the issue of water stress has become very serious due to the increase in population, rising consumption and the change in lifestyle patterns on a global scale. The present study aims to analyze Iran's water security using Water Security Index at both global and regional scales. Based on the data from this index, Iran’s position was examined in comparison with other countries worldwide, as well as with its neighboring countries and those in the Middle East and North Africa (MENA) region. The findings, based on the combined Index, show that Iran's water security score is unsatisfactory both globally and regionally, reflecting a state of water insecurity in the country. However, a closer examination of the sub-indicators reveals that, despite having less water stress among its neighbors and the MENA region, Iran does not have an acceptable score in other indicators. The majority of these sub-indicators are managerial, and the situation of high-scoring countries shows that countries with higher water stress than Iran rank higher in other sub-indicators by better management. Therefore, focusing on better water and population management can improve Iran's ranking in this index.آب منبع ارزشمندی است که حیات و توسعه جمعیتهای انسانی بر آن تکیه دارد. در دهههای اخیر بهواسطه افزایش جمعیت، افزایش میزان مصرف و تغییر الگوی زندگی در مقیاس جهانی، بحث تنش آبی بسیار جدی شده است. تحقیق حاضر به دنبال بررسی وضعیت امنیت آبی ایران با استفاده از شاخص امنیت آب در مقیاس جهانی و منطقهای است. با استفاده از دادههای این شاخص، وضعیت ایران در مقیاس جهانی و منطقهای (همسایگان و منطقه منا) بررسی شد. یافتهها بر مبنای شاخص ترکیبی نشان میدهد که وضعیت ایران در خصوص شاخص امنیت آب در دنیا و منطقه قابل قبول نبوده و وضعیت ناامنی آب برای کشور گزارش میشود. با این حال زمانی که زیرشاخصها بررسی میشود، مشخص میگردد که ایران علیرغم داشتن تنش آبی کمتر در بین همسایگان و منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA)، در سایر شاخصها از امتیاز قابل قبولی برخوردار نیست. عمده این زیرشاخصها مدیریتی بوده و وضعیت کشورهای با امتیاز بالا نشان میدهد که کشورهایی با تنش آبی بالاتر از ایران بهواسطه مدیریت بهتر در سایر زیرشاخصها دارای رتبه بالاتری هستند. بنابراین، تمرکز بر مدیریت بهتر آب و جمعیت میتواند رتبه ایران را در این شاخص به مراتب بهتر سازد.https://jips.nipr.ac.ir/article_208722_b2e2dd689660fa38ff0c33a0cf3bf585.pdfمؤسسه تحقیقات جمعیت کشورمطالعات جمعیتی2676-53069220240121A Critical Analysis of the Metaphor of Aging in Iran: Presenting Alternative Stereotypesتحلیل انتقادی استعاره سالمندی در ایران: ارائه استعارههای بدیل20121823658410.22034/jips.2025.545952.1307FAفریدونتقی پوردانشجوی دوره دکتری جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.0009-0009-2489-4591داودابراهیم پوراستادیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.0000-0002-2911-4381صمدصباغاستادیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.محمودعلمیاستادیار جامعهشناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی و تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، تبریز، ایران.Journal Article20250908Aging is one of the most significant anthropological and demographic phenomena of the 21st century. Drawing on the perspectives of scholars such as Bourdieu, Foucault, and Habermas, it can be argued that contemporary society is shaped by linguistic structures. Accordingly, this study aims to conduct a critical analysis of the dominant metaphors of aging in Iran and to propose alternative metaphors for the future. Using Charteris‑Black’s Critical Metaphor Analysis, the metaphor of aging was examined through three stages: identification, interpretation, and explanation. The findings reveal that the metaphors “aging as treasure” and “aging as suffering” constitute the prevailing conceptualizations of aging in Iran, reinforcing the ideological orientations of Gemeinschaft (extended family, deep solidarity, and the value of experience). and Gesellschaft (nuclear family, individualism, calculative rationality, and secular tendencies). The study identifies the “smart elder” as the most desirable alternative metaphor for the future of aging in Iran, driven by supportive governance, age‑friendly cities, vitality and active living, aging‑in‑place, and virtual communities elements that strengthen postmodern and digital societal discourses. The results suggest that achieving healthy and active aging requires transforming negative metaphors and adopting the “smart elder” policy as a central strategic approach.سالمندی از پدیدههای مهم مردمشناختی و جمعیتشناختی قرن بیست و یکم است. بررسی آراء و اندیشههای دانشمندانی چون بوردیو، فوکو و هابرماس حاکی از این است که ما در عصر زبانی زندگی میکنیم. با توجه به این مسئله، هدف این پژوهش تحلیل انتقادی استعاره سالمندی در ایران و ارائه استعارههای بدیل برای آن است. برای رسیدن به این هدف، از روش تحلیل انتقادی استعاره چارتریسـ بلک استفاده شد. در این روش استعاره سالمندی در سه مرحله، مورد تشخیص، تفسیر و تبیین قرار گرفت. یافتهها حاکی از آن است که استعارههای «پیری به مثابه گنج» و «پیری به مثابه رنج» استعارههای غالب سالمندی ایران میباشد،که با خود ایدئولوژیهای اجتماع گماینشافت (خانواده گسترده، همبستگی عمیق، ارزشمند بودن تجربه) و جامعه گزلشافت (خانواده هسته ای، فردگرایی، روحیه حسابگرانه، سکولاریسم) را تقویت میکنند. استعاره بدیل مناسب و مطلوب سالمندی آینده ایران «سالمند هوشمند» با پیشرانهای حکمرانی حمایتگر، شهر دوستدار سالمند، پویایی و سرزندگی، پیری در محل و اجتماع مجازی تشخیص داده شد که ایدئولوژیها و گفتمانهای جامعه پستمدرن و مجازی را تقویت میکند. نتیجه اینکه برای داشتن سالمندی سالم و فعال باید استعارههای منفی تغییر یابد و سیاست «سالمند هوشمند» بهعنوان راهبرد اصلی دنبال شود.https://jips.nipr.ac.ir/article_236584_2209a3f36dc8c960bf4082922d6d8dba.pdf