مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 A Scoping Review of Work-Family Balance Policies and Their Effectiveness on Increasing Fertility in the Selected Countries مرور حیطه‌‌ای سیاست‌‌های تعادل کار و خانواده و اثربخشی آن بر افزایش باروری در کشورهای منتخب 1 16 244741 10.22034/jips.2026.547063.1309 FA نادر مطیع‌ حق‌شناس استادیار جمعیت‌شناسی، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران. 0000-0002-3646-5745 Journal Article 2025 09 17 In the majority of European and Asian countries that have experienced low fertility levels, common aspects of fertility incentive (pro-natalist) policies have included reconciling women's participation in the labor market with childbearing, and in clear terms, aligning the role of motherhood with that of an employee or worker. This article seeks to answer the following question: what are the most important strategies of selected countries regarding work-family balance policies, and to what extent have these policies been effective in improving fertility and childbearing indicators? This study used a scoping review method and 13 countries were selected to achive the research objectives. The results showed that in countries with low fertility rates that have experienced a significant decline in recent years, the effectiveness of this type of policy on increasing fertility has been diminishing and unsatisfactory. In contrast, in countries that have experienced an increase in fertility, despite differing patterns of demographic transition and the impact of social policies especially in the field of immigration, and their safety valve against fertility decline in European countries, the effectiveness of this type of policy on increasing fertility has been somewhat satisfactory. The countries of South Korea, Japan, Malaysia, and Turkey face the challenge of work-family compatibility. Meanwhile, Germany has been relatively one of the most successful countries in implementing family-friendly policies and balancing work and family in the last 25 years, and the role of immigration has been calibrated. Within a sustainable economy and an optimistic outlook, by creating a framework where Iranian women can combine childbearing with employment outside the home, along with gender equality and encouraging greater paternal involvement in childcare, one can hope for a positive policy impact on fertility in the country. در اکثر کشورهای اروپایی و آسیایی که سطح باروری پایینی را تجربه کرده‌اند، وجوه مشترک سیاست‌های مشوق فرزندآوری شامل سازگار نمودن مشارکت زنان در بازار کار با فرزنددار شدن و به بیان روشن، سازگار نمودن نقش مادری با نقش کارمندی یا کارگری بوده ‌است. این مقاله درصدد پاسخگویی ‌به این پرسش است‌ که مهمترین راهبردهای کشورهای منتخب در خصوص سیاست‌های تعادل کار و خانواده و میزان نتیجه‌بخش بودن این سیاست‌ها در بهبود شاخص‌های باروری و فرزندآوری تا چه اندازه است؟ در این مطالعه از روش مرور حیطهای استفاده شد و برای دست‌یابی به اهداف تحقیق 13 کشور انتخاب شدند. نتایج نشان دادند ‌کشورهایی که میزان باروری آنها در سطح پایینی بوده و در سال‌های اخیر کاهش معناداری را تجربه کرده‌اند، اثربخشی‌ این ‌نوع سیاست بر افزایش باروری کاهنده و رضایت‌بخش نبوده ‌است. ‌در مقابل، کشورهایی که ‌تجربه‌ افزایش ‌باروری‌ را‌ داشته‌‌اند، علی‌رغم متفاوت بودن الگوی گذار جمعیت‌شناختی ‌و ثأثیر‌ سیاست‌های اجتماعی ‌به‌ویژه در ‌حوزه مهاجرت و سوپاپ اطمینان بودن آنها در مقابل کاهش باروری در کشورهای اروپایی، اثربخشی این نوع سیاست بر افزایش باروری تاحدی رضایت‌بخش بوده است. کشورهای کره جنوبی، ژاپن، مالزی و ترکیه با چالش سازگاری کار و خانواده مواجه هستند. در این میان، کشور آلمان، به‌طور نسبی یکی از موفق‌ترین کشورها در اجرای سیاست‌های دوستدار خانواده و تعادل‌بخشی ‌کار و خانواده در دوره 25 ساله اخیر بوده‌ و نقش مهاجرت کالیبره‌شده‌ است. در یک اقتصاد پایدار و چشم‌انداز خوش‌بینانه با ایجاد بستری که زنان ایرانی بتوانند فرزندآوری را با اشتغال در بیرون از منزل ترکیب کنند، در کنار برابری جنسیتی و نیز ترغیب مشارکت بیشتر پدران در مراقبت از کودکان، می‌توان به اثر مثبت سیاست بر باروری در کشور امیدوار بود. https://jips.nipr.ac.ir/article_244741_53bf84ec140e31f893ec0ee50c65a1a7.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Nonlinear Effects of Population Aging on Economic Growth of Iranian Provinces (2011-2023) اثرات غیرخطی سالمندی جمعیت بر رشد اقتصادی استان‌های ایران (1390-1402) 17 39 244910 10.22034/jips.2026.519825.1278 FA مصعب عبدالهی آرانی استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-1061-4324 غلامرضا یاوری دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0002-4801-882X معصومه جعفری دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 28 Population aging is a challenge in recent years for developing countries such as Iran, which has posed serious concerns about the sustainability of economic growth and development in these countries. The phenomenon of population aging can be considered as a shift of a country's population distribution towards ages over 65 years. This study aimed to investigate the linear and nonlinear relationship of population aging, young population, and working-age population with economic growth at the provincial level of the country, using provincial data through a descriptive-analytical method based on the econometric technique of panel data and nonlinear modeling during the period 2011 to 2023. The findings show that there is a nonlinear and inverted U-shaped relationship between the population aging ratio (the ratio of the population aged over 65 years to the total provincial population) and the provincial economic growth, and the maximum value of this ratio is 10.86 percent. This means that as long as the aging ratio is below 10.86 percent, increased aging has a positive effect on the provincial economic growth. However, once this ratio exceeds 10.86 percent, the impact of aging on economic growth will be negative. Another finding is that the youth population ratio (the ratio of the population aged under 15 years to the total provincial population) has a nonlinear U-shaped behavior, with the minimum value of the youth population ratio being 19.12 percent. It is recommended that population policymakers, through appropriate monitoring and long-term population policies, always prevent the elderly population ratio of the provinces from exceeding 10.86 percent and the youth population ratio from falling below 19.12 percent. سالمندی جمعیت، معضل سال‌های اخیر کشورهای درحال‌توسعه‌ای مثل ایران است که پایداری رشد اقتصادی و توسعه این کشورها را با نگرانی‌های جدی روبه‌رو ساخته است. پدیده سالمندی جمعیت را می‌توان به‌عنوان تغییر توزیع جمعیت یک کشور به سمت سنین بالای 65 سال به شمار آورد. تحقیق حاضر، با هدف بررسی ارتباط خطی و غیرخطی سالمندی جمعیت، جمعیت جوان و جمعیت در سن کار با رشد اقتصادی در سطح استان‌های کشور و با استفاده از داده‌های استان‌ها به روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تکنیک اقتصادسنجی داده‌های تابلویی و مدل‌سازی غیرخطی، طی دوره 1390 تا 1402، انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که یک رابطه غیرخطی و شبیه U معکوس بین نسبت سالمندی جمعیت (نسبت جمعیت بالای 65 سال به کل جمعیت استان‌ها) و رشد اقتصادی استان‌ها وجود دارد و مقدار حداکثر این نسبت برابر 10.86 درصد است. به این معنی است که تا زمانی که نسبت سالمندی قبل از مقدار 86/10 درصد باشد، افزایش سالمندی بر رشد اقتصادی استان‌ها تأثیر مثبت دارد. اما از زمانی که این نسبت از مقدار 10.86 درصد بیشتر شود، تأثیرگذاری سالمندی بر رشد اقتصادی منفی خواهد شد. یافته دیگر این است که نسبت جمعیت جوان (نسبت جمعیت زیر 15 سال به کل جمعیت استان‌ها) دارای رفتاری غیرخطی و U شکل با مقدار حداقل نسبت جمعیت جوان برابر 19.12 درصد است. پیشنهاد می‌شود سیاستگذاران جمعیتی همواره با نظارت‌ها و سیاست‌های جمعیتی بلندمدت مناسب، مانع فراتر رفتن نسبت جمعیت سالمند استان‌ها از 10.86 درصد و افت نسبت جمعیت جوان از 19.12 درصد شوند. https://jips.nipr.ac.ir/article_244910_fb77394f0e7159098594900f54f610c1.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Studying the Semantic Implications of Marriage among Single Girls in Bandar Imam Khomeini بررسی دلالت‌های معنایی ازدواج دختران مجرد بندر امام خمینی 41 57 244911 10.22034/jips.2026.561666.1329 FA زهرا رضایی نسب دانشیار جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-8766-7523 بهروز سپیدنامه دانش‌آموخته دوره کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. 0000-0002-7353-4658 هدی احمدی دانش‌آموخته دوره کارشناسی‌ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Journal Article 2025 12 07 The main objective of this study is to investigate the semantic implications of marriage (i.e., the subjective meanings and cultural constructs of young girls regarding the phenomenon of marriage) in Bandar-e Imam Khomeini. As the largest special economic port zone in the country, with a working-class by a context, high immigration rates, and ethnic diversity, this city provides a suitable setting for examining the changing of marriage meanings in a local context. The research was conducted using a qualitative study and the descriptive phenomenological approach. Through purposive sampling and the saturation principle, seventeen single girls from this city were interviewed in depth during 2023–2024. The data were analyzed using Colaizzi's seven-step method. In the girls' definition of marriage, five categories were extracted: marriage as a factor of social bonding, marriage as a fundamental need, purposeful marriage, marriage as a positive response to tradition and religion, and pessimism toward marriage. Nine sub-themes acting as constraining factors and nine sub-themes acting as facilitating factors were also identified. The findings are interpreted within the framework of Durkheim's concept of anomie: traditional supportive structures have lost their function, while modern alternatives have not yet provided a foundation for a secure marriage. In sum, the grils in this city live in a space of semantic contradiction between " desire for marriage" and " fear of it”, resulting from the interaction of structural constraints (economy, housing, and employment) and cultural reproduction (fear of divorce, family surveillance, and legitimacy of singlehood). هدف اصلی این پژوهش، مطالعه دلالت‌های معنایی ازدواج (معانی ذهنی و برساخت‌های فرهنگی دختران جوان از پدیده ازدواج) در بندر امام خمینی است. این شهر به‌عنوان بزرگ‌ترین منطقه ویژه اقتصادی بندری کشور با بافت کارگری، نرخ مهاجر‌پذیری بالا و تنوع قومی، بستر مناسبی را برای مطالعه تغییر معانی ازدواج در بافت محلی فراهم می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شده‌است. با نمونه‌گیری هدفمند و قاعده اشباع، 17 دختر مجرد از این شهر در بازه زمانی 1402-1403 مورد مصاحبه عمیق قرار گرفتند. داده‌ها با رویکرد هفت‌ مرحله‌ای کلایزی تحلیل شدند. در تعریف دختران از ازدواج، پنج مقوله استخراج گردید: ازدواج به‌مثابه عامل پیوند اجتماعی، ازدواج به‌مثابه نیاز بنیادین، ازدواج هدفمند، ازدواج به‌مثابه پاسخ مثبت به عرف و دین و بدبینی نسبت به ازدواج. تعداد نُه مضمون فرعی محدودکننده و نُه مضمون فرعی تسهیل‌کننده نیز شناسایی شد. یافته‌ها در چارچوب مفهوم «آنومی» دورکیم تفسیر شدند: ساختارهای سنتی حمایت‌گر کارکرد خود را از دست داده‌اند، اما هنوز جایگزین‌های مدرن زمینه ازدواج مطمئن را فراهم نکرده‌اند. در مجموع، دختران این شهر در فضایی از تناقض معنایی میان «تمایل به ازدواج» و «هراس از آن» زیست می‌کنند که حاصل تعامل محدودیت‌های ساختاری (اقتصاد، مسکن، و اشتغال) و بازتولید فرهنگی (هراس از طلاق، نظارت خانواده، و مشروعیت مجردی) است. https://jips.nipr.ac.ir/article_244911_6d57decadc2ef77a4b36ea56f5e1b579.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Comparative Analysis of the Determinants of Work -Family Conflict among Employed Married and Unmarried Women in Hamedan تحلیل مقایسه‌ای تعیین‌کننده‌های تعارض کار و خانواده در میان زنان شاغل دارای همسر و بدون همسر شهر همدان 59 74 246479 10.22034/jips.2026.557568.1323 FA میلاد بگی استادیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0000-0002-3690-2909 زهره سهرابی دانشجوی کارشناسی ارشد جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. 0009-0001-6164-6337 Journal Article 2025 11 04 With the growing participation of women in the labor market, work–family conflict among women has become an increasingly important issue. The present study employed a comparative approach to examine the factors associated with work–family conflict among employed women in the city of Hamadan. Research data were collected through a field survey conducted in 2024, and studied 395 employed women from both the public and private sectors. The findings revealed that work experience, family support, and gender equality were significantly associated with reduced work–family conflict. Moreover, among married women, age and role expectations also significantly affected the conflict. Cluster analysis identified three distinct patterns: women with low conflict and high support, women with high conflict and traditional role orientations, and experienced women with low conflict. The results further indicated that the mechanisms and determinants influencing work–family conflict differ between married and unmarried women. Overall, family support and gender equality emerged as the most important protective factors against work–family conflict. Accordingly, the implementing supportive workplace policies and strengthening family participation in household responsibilities could contribute to a significant role in reducing work–family conflict among employed women. با ورود روزافزون زنان به بازار کار، موضوع تعارض کار-خانواده در میان زنان اهمیت چشمگیری یافته است. در پژوهش حاضر، عوامل مؤثر بر تعارض کار و خانواده در میان زنان شاغل شهر همدان با رویکردی مقایسه‌ای بررسی شد. داده‌های پژوهش از طریق پیمایشی میدانی در سال ۱۴۰۳ گردآوری شد و 395 زن شاغل در بخش‌های دولتی و خصوصی موردمطالعه قرار گرفتند. یافته‌ها نشان داد که سابقه کار، حمایت خانوادگی و برابری جنسیتی به طور معناداری با کاهش تعارض کار-خانواده همراه هستند. همچنین در میان زنان همسردار، سن و انتظارات نیز تأثیر معناداری بر تعارض داشتند. تحلیل خوشه‌ای وجود سه الگوی متمایز شامل زنان با تعارض پایین و حمایت بالا، زنان با تعارض بالا و نقش‌پذیری سنتی، و زنان باتجربه با تعارض پایین را آشکار ساخت. نتایج همچنین نشان داد که سازوکارها و عوامل مؤثر بر تعارض کار-خانواده در میان زنان همسردار و بدون همسر متفاوت است. به ‌طور کلی، حمایت خانوادگی و برابری جنسیتی مهم‌ترین عوامل محافظتی در برابر تعارض کار-خانواده شناخته شدند. براین‌اساس، طراحی سیاست‌های حمایتی در محیط کار و تقویت مشارکت خانوادگی در مسئولیت‌های خانه می‌تواند به کاهش تعارض کار - خانواده در میان زنان شاغل کمک کند. https://jips.nipr.ac.ir/article_246479_db7c316c379c8e5a2eadef8648aeaa9f.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Critical Ethnography of the Issues and Consequences of Marginalization among the Urban Subalterns in the Dissociated Urban Discrit Naysar of Sanandaj اتنوگرافی انتقادی مسائل و پیامدهای حاشیه‌نشینی در میان فرودستان شهری ناحیه منفصل شهری نایسر سنندج 75 89 248085 10.22034/jips.2026.579068.1340 FA ناصر کریمیان دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0009-3592-3618 ولی اله رستمعلی‌زاده دانشیار جامعه‌شناسی توسعه، گروه مهاجرت و شهرنشینی، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران. 0000-0001-5688-1941 مهرداد نوابخش استاد جامعه‌شناسی، گروه علوم‌ اجتماعی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-3028-7458 Journal Article 2026 04 21 This research examines marginalization in the Naysar district of Sanandaj, focusing on residents lived experiences, power relations, and social agency. The study was conducted using an interpretive–critical paradigm and a critical ethnography approach. Data were collected through 12 months of participant observation, 38 semi-structured interviews, a focus group discussion, and document analysis, and were examined using thematic analysis. The theoretical framework of the study is based on space-production theory, critical urban theory, and a Foucauldian reading of power and subjectification. The findings indicate that the formation and persistence of marginalization result from processes of spatial exclusion, the unequal distribution of urban services, and institutional mechanisms of population control. These processes create a contradictory social position for residents, in which subjugation to the dominant order intertwines with subtle forms of resistance and identity reconstruction. Residents engage in the reproduction of meaning and adaptation to the existing conditions through informal networks of mutual aid and everyday actions. The results indicate that marginalization is a product of the dynamic interaction between institutional structures and social agency. Accordingly, effective intervention policies must focus on improving access to basic services, strengthening local participation, and realizing a “Right to the City” approach to achieve spatial justice. این پژوهش، حاشیه‌نشینی در ناحیه نایسر سنندج را با تمرکز بر تجربه زیسته ساکنان، روابط قدرت و عاملیت اجتماعی بررسی می‌کند. مطالعه با پارادایم تفسیری-انتقادی و رویکرد اتنوگرافی انتقادی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی 12ماهه، ۳۸ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، بحث گروهی متمرکز و تحلیل اسناد، گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه تولید فضا ، نظریه شهری انتقادی و قرائت فوکویی از قدرت و سوژ‌گی است. یافته‌ها نشان می‌دهند شکل‌گیری و تداوم حاشیه‌نشینی حاصل فرایندهای طرد فضایی، توزیع نابرابر خدمات شهری و سازوکارهای نهادی کنترل جمعیت است. این فرایندها جایگاه اجتماعی متناقضی برای ساکنان ایجاد می‌کنند که در آن انقیاد در برابر نظم مسلط با اشکال ظریف مقاومت و بازسازی هویت درهم می‌آمیزد. ساکنان از طریق شبکه‌های غیررسمی همیاری و کنش‌های روزمره به بازتولید معنا و سازگاری با شرایط موجود می‌پردازند. نتایج نشان می‌دهد حاشیه‌نشینی محصول تعامل پویای ساختارهای نهادی و عاملیت اجتماعی است. بر‌این‌اساس، سیاست‌های مداخله‌ای اثربخش باید بر بهبود دسترسی به خدمات پایه، تقویت مشارکت محلی و تحقق رویکرد «حق به شهر » متمرکز شوند تا عدالت فضایی محقق گردد. https://jips.nipr.ac.ir/article_248085_f742feab8f913878457153503323a518.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Investigating the Relationship between Domestic Violence and Suicidal Ideation among Afghan Immigrant Women Residing in Shiraz بررسی رابطه خشونت خانگی و گرایش به خودکشی در بین زنان مهاجر افغانستانی ساکن شهر شیراز 91 105 246940 10.22034/jips.2026.566452.1333 FA رقیه خسروی استادیار مددکاری اجتماعی، گروه جامعه شناسی و برنامه ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0002-3188-3745 سراج الدین محمودیانی دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0000-0003-3686-1171 حانیه رفیعی سنگری دانشجوی کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. 0009-0003-6728-4722 Journal Article 2025 12 18 Suicide is a complex public health issue with social roots. This study aimed to investigate the relationship between experiencing domestic violence and suicidal ideation among Afghan immigrant women residing in city of Shiraz in Iran. This study was conducted using a survey method with a sample of 380 Afghan immigrant women residing in this city. Data were collected using the Standard Domestic Violence Questionnaire and the Beck Scale for Suicidal Ideation (BSSI), and were analyzed using correlation, ANOVA, independent t-tests, and multiple linear regression. Experiencing all forms of domestic violence had a significant positive correlation with suicidal ideation. Economic violence (r=0.68), psychological violence (r=0.63), physical violence (r=0.60), and sexual violence (r=0.60) observed the strongest correlations. Furthermore, contextual variables were significantly associated with increased suicidal ideation. The final regression model was able to explain 69% of the variance in suicidal ideation. Results confirm a strong and significant relationship between domestic violence and increased suicidal ideation among Afghan immigrant women. This relationship takes shape within the specific context of migration, which is exacerbated by economic, social and educational deprivations. The findings underscore the necessity for comprehensive intervention programs that simultaneously address domestic violence and improve socio-economic conditions and access to support services for this vulnerable group. خودکشی یک مسئله پیچیده سلامت عمومی با ریشه‌های اجتماعی است. این پژوهش باهدف بررسی رابطه بین تجربه خشونت خانگی و گرایش به خودکشی در میان زنان مهاجر افغانستانی ساکن شهر شیراز در ایران انجام شد. این مطالعه به روش پیمایشی و با نمونه‌ای متشکل از ۳۸۰ زن مهاجر افغانستانی ساکن این شهر انجام شد. داده‌ها با استفاده از پرسش‌نامه استاندارد سنجش خشونت خانگی و مقیاس افکار خودکشی بِک (BSSI) گردآوری و با آزمون‌های همبستگی، ANOVA و تی مستقل و رگرسیون خطی چندگانه تحلیل شدند. تجربه تمامی اشکال خشونت خانگی با گرایش به خودکشی همبستگی مثبت و معنی‌دار دارد. خشونت اقتصادی (0.68=r)، روانی (0.63=r)، فیزیکی (0.60=r) و جنسی (0.6=r) بیشترین همبستگی‌ها را نشان دادند. همچنین، متغیرهای زمینه‌ای با افزایش معنی‌دار گرایش به خودکشی مرتبط بودند. مدل رگرسیون نهایی توانست ۶۹ درصد از واریانس گرایش به خودکشی را تبیین کند. نتایج، رابطه قوی و معنی‌دار بین خشونت خانگی و افزایش گرایش به خودکشی در زنان مهاجر افغانستانی را تأیید می‌کند. این رابطه در بافت خاص مهاجرت که با محرومیت‌های اقتصادی، اجتماعی و آموزشی تقویت می‌شود، شکل می‌گیرد. یافته‌ها بر برنامه‌های جامع مداخله‌ای که هم‌زمان به مقابله با خشونت خانگی و بهبود وضعیت اجتماعی-اقتصادی و دسترسی به خدمات حمایتی برای این گروه آسیب‌پذیر می‌پردازند، تأکید دارد. https://jips.nipr.ac.ir/article_246940_cba9bfcfa846a2efa5e0ce809524d34d.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 A Study on The Relationship between Health Investment and Life Expectancy Index: Evidence from Global Panel Data (2000-2022) مطالعه رابطه سرمایه‌گذاری در سلامت و شاخص امید زندگی: شواهدی از داده‌های پنلی جهانی (2000-2022) 107 123 247062 10.22034/jips.2026.558230.1324 FA محمد ساسانی‌پور استادیار جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت و سلامت، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران. 0000-0003-3807-9132 نسرین حضارمقدم استادیار آمار، گروه بیمه اشخاص، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران. 0000-0002-3162-1024 Journal Article 2025 11 09 Given the importance of health as a cornerstone of sustainable development and the complex relationship between financial resources and health outcomes, this study was undertaken with the aim of investigating the dynamic and multidimensional impact of per capita health expenditure on the life expectancy at birth index on a global scale. This study employs a quantitative-analytical method and a panel data approach. Data from 194 countries over the period 2000-2022 were analyzed using a fixed-effects regression model aiming to measure the dynamic relationship between variables while controlling for the unique and time-invariant country-specific characteristics. The cross-sectional analysis results, while confirming an overall positive relationship, revealed the phenomenon of "diminishing returns on health investment". However, the key finding from the dynamic panel model presented a different picture: the coefficient of health expenditure with a time lag was found to be negative and significant, which could be attributed to "reverse causality" (increased expenditures in reaction to health crises) and inefficiencies in resource allocation. Furthermore, the results indicate that a substantial portion of the variation in life expectancy among countries is due to their fixed and structural characteristics rather than annual budgetary fluctuations. Overall, this research concludes that a mere increase in health expenditure does not guarantee an improvement in life expectancy. Effective policymaking must focus on enhancing efficiency, improving governance quality, and prioritizing preventive interventions to ensure that investments lead to sustainable health outcomes. با ‌توجه به اهمیت سلامت به‌عنوان محور توسعه پایدار و پیچیدگی رابطه میان منابع مالی و خروجی‌های سلامت، این پژوهش با هدف واکاوی تأثیر پویا و چندبعدی هزینه‌های سلامت سرانه بر شاخص امید زندگی در بدو تولد در سطح جهانی به انجام رسید. در این مطالعه از روش کمی - تحلیلی و رویکرد داده‌های پنل استفاده می‌شود. داده‌های مربوط به 194 کشور مورد مطالعه طی دوره زمانی 2000 تا 2022 با استفاده از مدل رگرسیون اثرات ثابت مورد تحلیل قرار‌گرفته تا رابطه دینامیک میان متغیرها ضمن کنترل ویژگی‌های منحصربه‌فرد و پایدار کشور، سنجیده شود. نتایج تحلیل مقطعی، ضمن تأیید رابطه مثبت کلی، پدیده «بازده نزولی سرمایه‌گذاری در سلامت» را نشان داد. بااین‌حال، یافته کلیدی مدل پنل پویا تصویری متفاوت ارائه داد: ضریب هزینه‌های سلامت با یک وقفه زمانی، منفی و معنادار به‌دست‌آمد که می‌تواند ناشی از پدیده «علیت معکوس» (افزایش هزینه‌ها در واکنش به بحران‌های سلامت) و ناکارآمدی در تخصیص منابع باشد. همچنین، نتایج نشان داد که بخش عمده‌ای از تفاوت امید زندگی میان کشورها به ویژگی‌های ثابت و ساختاری آن‌ها نه نوسانات سالانه بودجه وابسته است. در مجموع، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که افزایش صرف هزینه‌های سلامت تضمین‌کننده بهبود امید زندگی نیست. سیاست‌گذاری مؤثر باید بر افزایش کارایی، کیفیت حکمرانی و اولویت‌بخشی به مداخلات پیشگیرانه متمرکز شود تا سرمایه‌گذاری‌ها به نتایج پایدار سلامت منجر گردد. https://jips.nipr.ac.ir/article_247062_b744624bfc66bb17becc17a5cba825d2.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 The Role of Migration Social Networks in the Tendency of University of ‎Tehran Students to Emigrate from Iran نقش شبکه‌های اجتماعی مهاجرت در تمایل دانشجویان دانشگاه تهران به مهاجرت از ایران 125 143 247063 10.22034/jips.2026.560521.1327 FA غلامرضا غفاری گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران 0000-0002-1224-8009 یونس رحمتی گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران 0009-0005-5844-0046 Journal Article 2025 11 24 Migration social networks influence persons tendency to migration by reducing perceived ‎risk and facilitating the flow of information.This study based on a critique of structure oriented models.It also ‎applies the concept of selfefficacy in explaining agentic capacity in networking.By ‎distinguishing between the structural and content dimensions of the network(tie versus the quality of the tie)an analytical model was conceptualized and ‎tested.This model comprises the fourfold statuses of strong and efficient network weak ‎and inefficient network absence of network and agentic networking.The method was ‎a survey.Data were collected using a researchermade questionnaire from 420student of ‎ Tehran University and analyzed using ordinal logistic regression.The results showed ‎that approximately half of the students(46.2%)have a tendency to migrate from Iran.Furthermore the status of the migration network is an effective and predictive variable for ‎this tendency.The odds of migration tendency among students with a strong and efficient ‎network are more than three times those of the student group without a network.Additionally a nearly twofold odds ratio of migration tendency in agentic networking ‎group compared to the group without a network(OR=1.91)demonstrates a key point.It ‎proves that individual agency and selfefficacy in forging ties and social networks act as a ‎significant factor influencing the migration decision.‎ شبکه‌های اجتماعی مهاجرت با کاهش ادراک ریسک و تسهیل جریان اطلاعات، گرایش به مهاجرت ‏را تحت تاثیر قرار می‌دهند.بر اساس نقد مدل‌های ساختارمحور و نیز ‏بکارگیری مفهوم خودکارآمدی در تبیین توان عاملیتی در شبکه‌سازی؛ با تفکیک ابعاد ساختاری و ‏محتوایی شبکه(صرفِ وجود پیوند در برابر کیفیت پیوند)، مدلی تحلیلی شامل وضعیت‌های چهارگانۀ ‏‏«شبکۀ قوی و کارآمد»، «شبکۀ ضعیف و ناکارآمد»، «فقدان شبکه» و «شبکه‌سازی عامل» مفهوم‌پردازی ‏و آزمون شد.روش تحقیق پیمایشی بوده و داده‌ها با استفاده از پرسشنامة محقق‌ساخته، از ۴۲۰‏‎ ‎نفر از دانشجویان دانشگاه تهران گردآوری و با استفاده از رگرسیون لجستیک ترتیبی تحلیل شدند.‏نتایج نشان داد که حدود نیمی از دانشجویان(2/46 درصد)مایل به مهاجرت از ایران هستند و ‏وضعیت شبکۀ مهاجرتی، متغیری مؤثر بر این تمایل است. شانس تمایل به مهاجرت در دانشجویانِ ‏دارای «شبکۀ قوی و کارآمد» بیش از سه برابرِ گروه دانشجویان فاقد شبکه است و نسبت شانسِ تقریباً ‏دو برابرِ تمایل مهاجرتی در گروه دارای عاملیت شبکه‌سازی نسبت به گروه فاقد شبکه (‏OR=1/91‎‏) ‏نشان می‌دهد که عاملیت فردی و خودکارآمدی در خلق پیوندها و شبکة روابط یک عامل مهم و ‏معنادار بر تصمیم مهاجرت است.‏ https://jips.nipr.ac.ir/article_247063_7a7677c7faf177671d41c89063e07600.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Rethinking the Population Crisis in Iran at the Dawn of the Third Decade of the Twenty-First Century from the Perspective of Cybernetic Governance بازاندیشی در بحران جمعیت در ایران در آغاز سده پانزدهم خورشیدی از منظر حکمرانی سایبرنتیک 145 161 248286 10.22034/jips.2026.579219.1343 FA احمد بیگلری استادیار علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران. 0000-0002-0498-9931 Journal Article 2026 04 24 The decline in the marriage rate and the desire for childbearing is a major challenge for Iran at the beginning of the third decade of the twenty-first century. The fertility rate has dropped from 6.5 in the 1980s to less than 1.5 in recent years, transforming Iran from a young and growing society into one on the verge of aging. Following changes in macro-social institutions in modern societies, this desire has decreased, and due to its numerous consequences across economic, socio-cultural, and political-security fields, it has become a critical issue in the field of governance. Demographic changes are one of the factors that not only affect but also even determine the future of governance, in such a way that without considering these transformations, the continuation of traditional governance patterns will face difficulties. The present article in response to the question, "What factors have caused the decrease in the desire for childbearing among Iranian families?" tries to examine the roots of the decrease in the desire at two levels of the subject (self-control) and the system (social control), relying on the two elements of "information" and "communication" in their political aspect. The findings show that at the subject level, the factor of "de-genderization" and at the social system level, the "desacralization of the family" are two effective components in the feedback and input areas of the governance system that lead to a decrease in the desire for childbearing. کاهش نرخ ازدواج و تمایل به فرزندآوری، چالشی مهم برای ایران در ابتدای سده پانزدهم خورشیدی است. میزان باروری از 6.1 در دهه 1360 به کمتر از 1.5 در سال‌های اخیر رسیده و سبب شده ایران از جامعه‌ای جوان و در حال‌رشد به جامعه‌ای در آستانه سال‌خوردگی بدل شود. در پی تحول در نهادهای کلان اجتماعی در جوامع مدرن، این تمایل کاهش یافته و به‌دلیل پیامدهای متعدد آن در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و سیاسی-امنیتی به یکی از مسایل مهم حوزه حکمرانی تبدیل شده است. تغییرات جمعیتی یکی از عواملی است که نه‌تنها بر آینده حکمرانی اثرگذار، بلکه تعیین‌کننده است؛ به‌گونه‌ای که بدون درنظرگرفتن این تحولات، تداوم الگو‌های سنتی حکمرانی با دشواری مواجه می‌شود. نوشتار حاضر در پاسخ به این پرسش که «چه عواملی سبب کاهش تمایل به فرزندآوری در خانواده‌های ایرانی شده است؟» می‌کوشد با تکیه بر دو عنصر «اطلاعات» و «ارتباطات» در وجه سیاسی آن، ریشه‌های کاهش تمایل را در دو سطح سوژه (کنترل بر خود) و سیستم (کنترل بر جامعه) مورد بررسی قرار دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد در سطح سوژه، مقوله «جنسیت‌زدایی» و در سطح سیستم اجتماعی، «تقدس‌زدایی از خانواده» دو مؤلفه مؤثر در حوزه بازخوردی و ورودی به نظام حکمرانی به کاهش تمایل به فرزندآوری می‌انجامند. https://jips.nipr.ac.ir/article_248286_7aac0a5c3fd34abe0674ef4075886550.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Evaluating the Policy Interventions of Iran’s Rejuvenation of the Population and Support of the Family Law: An Expert Consensus-Based Analysis Using the Delphi Method ارزیابی مداخلات سیاستی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در ایران: تحلیلی مبتنی بر اجماع خبرگان با استفاده از روش دلفی 163 182 248295 10.22034/jips.2026.581852.1347 FA فریده شمس قهفرخی استادیار جمعیت‌شناسی، گروه مطالعات خانواده، مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران. 0000-0001-7636-612X عباس عسکری ندوشن استاد جمعیت‌شناسی، گروه جمعیت‌شناسی و مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0001-9815-7476 حسن عینی زیناب دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه تغذیه جامعه، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-6895-034X Journal Article 2026 06 03 Sustained of below-replacement fertility has become one of the major demographic challenges in Iran, and in response, the "Rejuvenation of the Population and Support of the Family" Law has been enacted. However, the success of pro-natalist policies depends not only on legislative design but also on their implementation feasibility, financial sustainability, and social acceptance. This study, employing a two-round Delphi method involving 25 experts from various fields, evaluates pro-natalist policies in Iran. The policies were assessed based on six criteria: importance, applicability, feasibility, cost affordability, public acceptance, and acceptance by policymakers. The findings showed that welfare and supportive policies aimed at reducing the direct costs of childbearing, including coverage of infertility treatment and prenatal care expenses, paid maternity leave, and educational and supportive services, ranked highest in importance and acceptance. In contrast, symbolic and restrictive policies achieved lower levels of consensus. The results also revealed a gap between socially preferred policies and those that are financially and politically feasible. The findings highlight the need to focus on structured and sustainable welfare policies for effective support of childbearing. تداوم باروری کمتر از سطح جانشینی به یکی از چالش‌های مهم جمعیتی در ایران تبدیل شده و در پاسخ به آن، «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» تصویب شده است. بااین‌حال، موفقیت سیاست‌های تشویق فرزندآوری علاوه بر طراحی قانونی، به امکان‌پذیری اجرایی، پایداری مالی و پذیرش اجتماعی آن‌هاست.. وابسته است. این پژوهش با استفاده از روش دلفی در دو مرحله و با مشارکت 25 نفر از خبرگان حوزه‌های مختلف، به ارزیابی سیاست‌های تشویقی فرزندآوری در ایران پرداخت. سیاست‌ها براساس شش معیار شامل اهمیت، قابلیت اجرا، امکان‌پذیری، قابلیت تأمین هزینه، پذیرش‌ عمومی و پذیرش از سوی سیاست‌گذاران ارزیابی شدند. یافته‌ها نشان داد سیاست‌های رفاهی و حمایتی که به کاهش هزینه‌های مستقیم فرزندآوری منجر می‌شوند، از جمله پوشش هزینه‌های درمان ناباروری و مراقبت‌های بارداری، مرخصی زایمان با حقوق و خدمات آموزشی و حمایتی، بیشترین اهمیت و پذیرش را کسب کردند. در مقابل، سیاست‌های نمادین و محدودکننده از اجماع کمتری برخوردار بودند. نتایج همچنین وجود شکاف میان سیاست‌های مطلوب از نظر اجتماعی و سیاست‌های قابل‌تحقق از نظر مالی و سیاسی را نشان داد. یافته‌ها بر ضرورت تمرکز بر سیاست‌های رفاهی ساختاریافته و پایدار برای حمایت مؤثر از فرزندآوری تأکید می‌کند. https://jips.nipr.ac.ir/article_248295_a9fc7e1ddf20b992b4dcc9aafba0f672.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2024 05 21 Investigating the Asymmetric Effect of Macroeconomic Uncertainty on the Fertility Rate in Iran بررسی اثر نامتقارن نااطمینانی اقتصاد کلان بر نرخ باروری در ایران 183 204 250383 10.22034/jips.2026.561990.1332 FA مجید دشتبان فاروجی دانشیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. 0000-0003-2554-3581 سحر دشتبان فاروجی استادیار اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. 0000-0002-2328-8954 زهرا احسانی کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. 0009-0000-8433-5032 Journal Article 2025 12 09 The phenomenon of fertility is one of the most significant components of demographic changes in any country. Macroeconomic volatilities and uncertainties are among the factors influencing affecting long-term households' decisions, such as marriage and childbearing. This paper investigates the impact of macroeconomic uncertainty on the fertility rate in Iran during the period 1971-2023 using the Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model. The estimation results for the positive and negative changes in macroeconomic uncertainty on the fertility rate revealed that both coefficients are asymmetric, negative, and statistically significant in the long run. This implies that economic stability, as a secure environment, strengthens families' inclination towards childbearing, while economic volatilities postpone this tendency. Furthermore, the results indicate that in the long run, the effects of women's employment and human capital on the fertility rate are positive and significant, whereas the effects of GDP per capita, marriage rate, infant mortality rate, old-age dependency ratio, unemployment rate, and urbanization rate on the fertility rate are negative and significant. پدیده باروری یکی از مهمترین مؤلفه‌های تحولات جمعیتی در هر کشور است. تلاطم‌ها و نااطمینانی‌های اقتصاد کلان ازجمله عوامل مؤثر بر تصمیمات بلندمدت خانوارها نظیر ازدواج و فرزندآوری می‌باشد. در مقاله حاضر اثر نااطمینانی اقتصاد کلان بر نرخ باروری در ایران در طی دوره زمانی 1350 تا 1402، با استفاده از الگوی خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی غیرخطی (NARDL) بررسی شده است. نتایج حاصل از برآورد تغییرات مثبت و منفی نااطمینانی اقتصاد کلان بر نرخ باروری نشان داد که هردو ضریب در بلندمدت نامتقارن، منفی و معنی‌دار هستند؛ بدین معنی که ثبات اقتصادی به‌عنوان بستری امن، تمایل خانواده‌ها به فرزندآوری را تقویت می‌کند، درحالی‌که تلاطم‌های اقتصادی، این تمایل را به تعویق می‌اندازد. علاوه‌بر‌این، نتایج حاکی از آن است که در بلندمدت اثر متغیرهای اشتغال زنان و سرمایه انسانی بر نرخ باروری مثبت و معنی‌دار و اثر متغیرهای تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ ازدواج، نرخ مرگ‌ومیر اطفال، وابستگی سالمندی، نرخ بیکاری و نرخ شهرنشینی بر نرخ باروری منفی و معنی‌دار است. https://jips.nipr.ac.ir/article_250383_59ec0119ad25aeedb543ebf6f16af17d.pdf

مؤسسه تحقیقات جمعیت کشور مطالعات جمعیتی 2676-5306 10 1 2026 07 26 Assessing the Conformity of the Regulations of the Ministry of Science, Research and Technology with the Law on Family Support and Population Youthfulness ارزیابی میزان انطباق مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت 205 219 247970 10.22034/jips.2026.587742.1356 FA محمد جعفری مجد استادیار حقوق خصوصی، عضو هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. 0009-0003-7793-8099 محمدجواد محمودی دانشیار اقتصاد، عضو هیئت علمی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تهران، ایران. 0009-0003-7215-9723 افشین سفاهن استادیار جغرافیا، برنامه‌ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، واحد تهران جنوب، تهران، ایران. 0000-0001-7682-8232 Journal Article 2026 06 21 The family and youth population protection law mandates the ministry of science and higher education institutions to revise relevant regulations. This study evaluates the degree of compliance of selected higher education regulations with this law. It is an applied-descriptive analytical research based on documentary and legal analysis. The documents were purposively selected and included the regulation on student Guest Status and transfer, the integrated education regulation, the regulation on organizational housing, and employment regulations. Unit of analysis was the relationship between the legal provision and the subordinate regulation, and the results were coded into six categories: substantive compliance, explicit conflict, silence/partial reflection, executive ambiguity, institutional jurisdiction overlap, and financial/infrastructural barriers. Findings indicated no pervasive conflict between the regulations and the law. Maternity leave and raising employment age ceiling are instances of compliance. Conversely, extending the requirement of completing one-semester condition to to students subject to guest transfer rights, adding restrictive clauses to organizational housing rules, and converting the right to telework for pregnant women into an administrative priority are instances of conflicts or right restrictions. Additionally, in virtual education, marital andchildbirth bonuses, and extended study years, showed partial reflection or execution ambiguity. Consequently, regulatory reform must focus on eliminating redundant conditions, completing executive processes, resolving jurisdictional overlaps, and distinguishing financial barriers from legal conflicts. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مؤسسات آموزش عالی را به بازنگری مقررات مرتبط مکلف کرده است. این پژوهش میزان انطباق مقررات منتخب آموزش عالی با قانون را ارزیابی می‌کند. پژوهش حاضر کاربردی و توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و حقوقی است. اسناد به‌صورت هدفمند و شامل آیین‌نامه میهمانی و انتقال دانشجویان، آیین‌نامه آموزشی یکپارچه، آیین‌نامه خانه‌های سازمانی و مقررات استخدامی انتخاب شدند. واحد تحلیل، رابطه حکم قانونی و مقرره پایین‌دستی بود و نتایج در شش طبقه انطباق ماهوی، تعارض صریح، سکوت یا بازتاب ناقص، ابهام اجرایی، تداخل صلاحیت نهادی و مانع مالی یا زیرساختی کدگذاری شدند. یافته‌ها نشان داد تعارض فراگیر میان مقررات و قانون وجود ندارد. مرخصی دانشجویان مادر و افزایش سقف سنی استخدام از نمونه‌های انطباق‌اند. در مقابل، تسری شرط گذراندن یک نیمسال به دانشجویان مشمول حق میهمانی، افزودن شروط محدودکننده در مقررات خانه‌های سازمانی و تبدیل حق دورکاری زنان باردار به اولویت اداری، از موارد تعارض یا تحدید حق‌اند. همچنین، در آموزش مجازی، امتیاز تأهل و فرزند و افزایش سنواتی، بازتاب ناقص یا ابهام اجرایی مشاهده شد. در نتیجه، اصلاح مقررات باید بر حذف شروط زائد، تکمیل فرایندهای اجرایی، رفع تداخل صلاحیت و تفکیک موانع مالی از تعارض حقوقی متمرکز شود. https://jips.nipr.ac.ir/article_247970_86be7201c53321a366c50c7814b7bce8.pdf