<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>مطالعات جمعیتی</title>
    <link>https://jips.nipr.ac.ir/</link>
    <description>مطالعات جمعیتی</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Sun, 22 Sep 2024 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Sun, 22 Sep 2024 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>عوامل مؤثر بر نگرش شهروندان تهرانی نسبت به فناوری‌های‌ کمک‌باروری</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_251833.html</link>
      <description>این پژوهش با هدف بررسی نگرش شهروندان تهرانی نسبت به فناوری‌های کمک‌باروری و شناسایی عوامل اثرگذار بر این نگرش انجام شد. پژوهش به روش پیمایشی با حجم نمونه ۷۰۰ نفر ساکن در تهران انجام شد و داده‌ها با پرسش‌نامه‌ی محقق‌ساخته گردآوری گردید. یافته‌ها نشان داد میانگین نمره نگرش نسبت به درمان‌‌های کمک‌باروری 3.72 از 5 و بالاتر از متوسط است. پاسخگویان با روش‌های مبتنی بر گامت زوجین بیشترین موافقت و روش‌های اهدایی مانند اهدای جنین، اهدای تخمک و رحم جایگزین، کمترین موافقت را داشتند. بر اساس یافته‌ها، سن و سطح تحصیلات با نگرش فناوری‌های ‌کمک‌باروری رابطه معنادار دارند، درحالی‌که جنسیت و وضعیت تأهل تفاوت معناداری نشان ندادند. همچنین آگاهی از درمان‌های کمک‌باروری، فردگرایی و میزان استفاده از رسانه با نگرش مثبت ارتباط مستقیم نسبت به این فناوری‌ها داشتند، درحالی‌که دین‌داری و هنجارهای اجتماعی فرزندآوری رابطه معکوس داشتند. نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان داد که آگاهی و فردگرایی به همراه تحصیلات، استفاده از رسانه و سن حدود ۴۵ درصد از واریانس نگرش را تبیین می‌کنند. در مجموع، یافته‌ها نشان‌ می‌دهد سیاست‌گذاری در حوزه سلامت باروری باید بر ارتقای آگاهی عمومی و بهره‌گیری از ظرفیت رسانه‌ها برای تغییر نگرش‌های منفی متمرکز شود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازسازی تاریخچه‌ موالید زنان با استفاده از داده‌های سرشماری: بازنگری روشی و کاربرد تجربی در نمونۀ دو درصد سرشماری ۱۳۹۵ ایران</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_251991.html</link>
      <description>مطالعه باروری و تحلیل روندهای آن از موضوعات مهم در مطالعات جمعیت‌شناسی است. اما در برخی کشورها از جمله ایران، محدودیت داده‌های تاریخچه موالید، امکان بهره‌گیری از بسیاری از روش‌های پیشرفته تحلیل باروری را کاهش داده است. در پژوهش حاضر با هدف کاهش این محدودیت، فرایند بازسازی تاریخچه موالید، با استفاده از داده‌های دو درصد سرشماری ۱۳۹۵ ایران ارائه و اعتبار آن ارزیابی شد. در این روش، ابتدا کودکان حاضر در خانوار به مادران زیستی خود پیوند داده شدند؛ سپس تعداد و سن احتمالی فرزندان فوت‌شده و غایب با استفاده از احتمالات شرطی باروری نسلی، احتمالات بقا و فوت و ضریب تعدیل عدم سکونت در خانوار (K)، برآورد شد. درنهایت بر اساس این برآوردها، تاریخچه کامل موالید هر زن، بازسازی شد. نتایج نشان داد که برآوردهای حاصل از روش بازسازی تاریخچه موالید، همخوانی بالایی با روش فرزندان خود دارد. میزان باروری کل (TFR) بازسازی‌شده برای سال ۱۳۹۵ برابر با 1.95 فرزند به ازای هر زن است، که با برآورد روش فرزندان خود مطابقت کامل دارد. همچنین مقادیر RMSE، MAE و MAPE برای کل کشور به‌ترتیب 0.034، 0.025 و 1.33 درصد و ضریب همبستگی پیرسون بین دو روش 0.95 به‌دست‌آمد. این مقادیر در مناطق شهری و روستایی نیز نشان‌دهنده توافق بالای دو روش است. یافته‌ها بیانگر آن است که، بازسازی تاریخچه موالید می‌تواند ابزاری کارآمد برای استخراج شاخص‌های باروری از داده‌های سرشماری و جایگزینی مناسب در کشورهایی با محدودیت داده‌های طولی باشد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>نظام خط‌مشی‌گذاری ایران در حوزه جوان‌سازی جمعیت: چالش‌ها و راهکارها</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_246553.html</link>
      <description>نظام خط‌مشی‌گذاری جمعیت در ایران چهار دوره را با خط‌مشی‌های مختلف طی کرده است. در دوره کنونی که حدود 15 سال از آن می‌گذرد، در واکنش به تبعات کاهش نرخ باروری، خط‌مشی‌گذاری جوان‌سازی جمعیت مد‌نظر بوده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که جوان‌سازی جمعیت در ایران، در قالب قانون &amp;amp;laquo;تعالی خانواده و جوانی جمعیت&amp;amp;raquo; موفق نبوده است. این پژوهش، با هدف بررسی عوامل ناکارآمدی خط‌مشی‌گذاری جوان‌سازی جمعیت، با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی و با روش تحقیق کیفی دادهبنیاد انجام شد. داده‌های کیفی از خلال مصاحبه‌های عمیق با مشارکت‌کنندگان در پژوهش گردآوری شد و از طریق رویکرد کلارک، ابعاد مختلف نظام خط‌مشی‌گذاری جوان‌سازی جمعیت ایران، با ترسیم نقشه‌های مختلف احصا گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که عوامل مؤثر در ناکارآمدی خط‌مشی‌گذاری جوان‌سازی جمعیت ایران شامل چالش‌های فرایند خط‌مشی‌گذاری (تدوین، اجرا و ارزیابی) و چالش‌های محیطی (اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، مدیریتی و زیرساختی) هستند. لذا بـاتوجه‌بـه‌ پیچیدگی و ماهیـت‌ سـیال جمعیـت و بـاوجود تفاوت‌های‌ متعدد اقلیمی‌، اجتماعی و فرهنگی؛ جهت جوان‌سازی جمعیت‌ باید خط‌مشی‌ها و مشوق‌های متناسب و متنوع اجرا گردد. بهمنظور در اولویت قرار گرفتن جوان‌سازی جمعیت، استفاده از تجربیات جهانی و اجرای دقیق بهترین راهبرد‌ها و راهکارهای پژوهشگران پیشنهاد می‌گردد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مسئله گفت‌وگوی بین‌نسلی در خانواده، یک مطالعه کیفی در شهر یزد</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_252355.html</link>
      <description>مطالعات مرتبط با نسل‌ها به مسئله گفت‌وگو در خانواده‌ها کمتر پرداخته‌اند. به‌همین دلیل این پژوهش با هدف فهم چگونگی مسئله‌مندشدن گفت‌وگو بین نسلی میان والدین و فرزندان در شهر یزد انجام شده است. مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر روش نظریه‌ زمینه‌ای سیستماتیک صورت گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساخت‌یافته با ۲۰ جوان مجرد 15 تا 30 سال (با استفاده از نمونه‌گیری نظری از مرداد تا مهر 1404) گردآوری شد. تحلیل داده‌ها در سه مرحله‌ی کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گرفت که حاصل آن استخراج 207 مفهوم، 42 مقوله فرعی، 12 مقوله اصلی و یک مقوله هسته بود. مقوله هسته پژوهش &amp;amp;laquo;گفت‌وگو در کما&amp;amp;raquo; مفهوم‌گذاری شد که بیانگر اختلال در کارکرد و معنای گفت‌وگو در بستر خانواده و روابط بین‌نسلی است. مدل داده‌بنیاد استخراج‌شده نشان داد که این پدیده در تعامل میان شرایط علّی (مهارت ناکافی در گفت‌وگو، اختلاف ادراکی از گفت‌وگو و گفت‌وگوی بی‌قدرت)، شرایط زمینه‌ای (تابوهای گسترده در گفت‌وگو و صدای سرکوب‌شده) و شرایط مداخله‌گر (گفت‌وگو به‌مثابه میدان کشمکش و برونی‌کردن گفت‌وگو) شکل می‌گیرد و از طریق راهبردهایی همچون عدم گفت‌وگو به‌مثابه عدم تعارض، انتخاب آگاهانه دروغ به‌جای گفت‌وگو و میانجی‌گری مادر، به فرسایش تعامل خانوادگی منجر می‌شود. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که ناتوانی در گفت‌وگو میان والدین و فرزندان در شهر یزد، فراتر از یک گسست ارتباطی ساده، بیانگر اختلال در سازوکارهای شکل‌گیری و تداوم گفت‌وگوی بین‌نسلی در خانواده است. از این منظر، نوآوری پژوهش حاضر صرفاً در توصیف موانع گفت‌وگو نیست، بلکه در ارائه مدلی فرایندی برای تبیین چگونگی مسئله‌مندشدن گفت‌وگو در خانواده و نقش آن در شکل‌گیری ادراک فاصله نسلی است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تمایل، عدم تمایل یا نااطمینانی؟ الگوها و تغییرات نیّت‌های باروری زنان متأهّل در تهران، 1391-1404 </title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_252547.html</link>
      <description>با‌وجود اهمیت نیّت‌های باروری برای پیش‌بینی آینده باروری، شواهد به‌روز درباره آن‌ها در ایران محدود است. این پژوهش سطوح و الگوهای نیّت‌های باروری ۱۹۹۹ زن متأهّل ۱۵ تا ۴۴ ساله تهران را در سال ۱۴۰۴ بررسی و تغییرات آن را نسبت به ۱۳۹۱ تحلیل می‌کند. از روش‌های توصیفی و رگرسیون لجستیک چندجمله‌ای استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که 66.8 درصد زنان زیر 45 سال قصد فرزندآوری دیگر را ندارند، 15.9 درصد دارای نیّت فرزندآوری و 11.3 درصد نسبت به فرزندآوری نامطمئن‌اند. در میان زنان زیر 36 سال، سهم نیّت‌های نامطمئن از 12.3 درصد در ۱۳۹۱ به ۱۷ درصد در ۱۴۰۴ افزایش یافت. قصد فرزندآوری بیشتر در میان زنان بی‌فرزند و تک‌فرزند مشاهده شد و بیشتر زنان دارای دو فرزند (83 درصد) و سه فرزند یا بیشتر (88 درصد) قصد فرزندآوری نداشتند. احتمال عدم تمایل یا نااطمینانی نسبت به فرزندآوری در زنان جوان‌تر، کم‌فرزندتر، با سن ازدواج بالاتر و استفاده‌کنندگان از روش‌های کم‌اثر یا فاقد پیشگیری بیشتر بود، درحالی‌که زنان مناطق بالاتر شهر کمتر در این گروه‌ها قرار داشتند. یافته‌ها نشان‌دهنده غلبه عدم تمایل به فرزندآوری، افزایش نااطمینانی باروری و تثبیت الگوی تک‌فرزندی و دوفرزندی در تهران است. ظرفیت افزایش باروری عمدتاً در میان زنان بی‌فرزند، تک‌فرزند و نامطمئن متمرکز است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>شکاف‌های سیاست‌گذاری ازدواج در ایران: توصیف و تحلیل اسناد کلان و عملکرد نهادی بین سال‌های 1393 و 1402</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_252690.html</link>
      <description>روندهای جمعیتی در ایران از کاهش باروری و تأخیر در ازدواج طی دهه‌های اخیر حکایت دارند. در پاسخ به این تغییرات، سیاست‌گذاران مجموعه‌ای از اسناد کلان، قوانین و برنامه‌های اجرایی را تدوین کرده‌اند که از جمله مهم‌ترین آنها طی یک دهه گذشته می‌توان به سیاست‌های کلی جمعیت (1393)، سیاست‌های کلی خانواده (1395)، قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت (1400) و برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (1402) اشاره کرد. این مقاله با رویکردی توصیفی و تحلیلی، به ارزیابی انتقادی این اسناد و عملکرد نهادهای مسئول در اجرای آنها می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که سیاست‌گذاری ازدواج در ایران با سه دسته شکاف مفهومی، نهادی و اجرایی مواجه است. اسناد بالادستی فاقد ضمانت اجرایی و شاخص‌های عملکردی هستند و اسناد اجرایی نیز با ضعف در هماهنگی نهادی، تأخیر در تخصیص منابع و نبود نظام پایش مؤثر روبرو هستند. در پایان، پیشنهادهایی در سه سطح مفهومی، نهادی و اجرایی برای ارتقاء اثربخشی سیاست‌های ازدواج ارائه شده است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>رویکرد نهادی به سیاست‌گذاری جمعیت: تجارب جهانی و دلالت‌های ایران</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_253046.html</link>
      <description>سیاست‌های جمعیتی در بسیاری از کشورها از مداخلات کمی و تک‌ابزاری به سوی رویکردهای جامع‌تر حرکت کرده‌ است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی الگوهای معماری نهادی سیاست‌های جمعیتی در تجارب کشورهای منتخب و دلالت‌هایی برای ایران است. پژوهش با استفاده از تحلیل اسنادی و مقایسه ساخت‌یافته، سه مؤلفه اصلی شامل &amp;amp;laquo;بازیگران نهادی و جایگاه حقوقی آنان&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;قواعد حاکم بر هماهنگی بین‌بخشی&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;سازوکارهای پاسخگویی، نظارت و یادگیری سیاستی&amp;amp;raquo; را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهند: معماری متمرکز با هماهنگی فرا وزارت‌خانه‌ای و پیوند با فرایند تأمین منابع؛ معماری غیرمتمرکز مبتنی بر تقسیم مسئولیت و گزارش‌دهی قاعده‌مند؛ و معماری ترکیبی با مشارکت نهادهای مشورتی و ذی‌نفعان. بررسی&amp;amp;rlm;ها نشان می‌دهد که هیچ‌یک از موارد به‌تنهایی تضمین‌کننده پیامدهای مطلوب جمعیتی نیست و نحوه عملکرد آنها با شرایط اقتصادی، اجتماعی، رفاهی و اجرایی مرتبط است. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مجموعه‌ای از قواعد رسمی برای راهبری، هماهنگی، گزارش‌دهی، پیشنهاد اعتبار و ارزیابی پیش‌بینی کرده است؛ اما حدود برخی اختیارات، پیوند هماهنگی با تصمیم‌های بودجه‌ای، استقلال ارزیابی و کیفیت تحقق قواعد رسمی در اجرا نیازمند بررسی بیشتر است. بنابراین به‌ جای پیشنهاد انتقال مستقیم یک الگوی خارجی، باید به تقویت قابلیت ردیابی مسئولیت‌ها و منابع، گزارش‌دهی، هماهنگی بین‌بخشی و ارزیابی نسبتاً مستقل در طراحی نهادی توجه نمود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>از الزام اجتماعی تا انتخاب فردی: نقش فردگرایی در شکل‌گیری نگرش دانشجویان دانشگاه خوارزمی نسبت به زندگی مجردی</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_253399.html</link>
      <description>این پژوهش با هدف بررسی رابطه فردگرایی با نگرش دانشجویان به زندگی مجردی انجام شده است. داده‌ها از طریق روش پیمایش و با استفاده از پرسشنامه استاندارد از نمونه‌ای متشکل از ۴۰۰ نفر از دانشجویان گردآوری شد. نتایج آزمون همبستگی نشان داد که بین فردگرایی و نگرش به زندگی مجردی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد، به‌گونه‌ای که افزایش گرایش به ارزش‌های فردگرایانه با نگرش مثبت‌تر به زندگی مجردی همراه است. یافته‌های تحقیق نشان داد فردگرایی با ضریب بتای استاندارد شده 220/0 مهم‌ترین و قوی‌ترین متغیر پیش‌بین نگرش به زندگی مجردی در میان متغیرهای واردشده به مدل است. این نتایج بیانگر آن است که نگرش دانشجویان به زندگی مجردی بیش از آنکه صرفاً واکنشی به محدودیت‌های ساختاری، اقتصادی یا تحصیلی باشد، بازتابی از تغییرات عمیق ارزشی، تقویت خودمختاری فردی و فرایند فردی‌شدن انتخاب‌های سبک زندگی در جامعه معاصر ایران است. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد که زندگی مجردی در میان دانشجویان را می‌توان نه صرفا به‌عنوان وضعیتی گذرا، بلکه به‌مثابه انتخابی بازاندیشانه و معنادار تحلیل کرد. براین‌اساس، سیاست‌گذاری در حوزه خانواده و جوانان باید به‌جای رویکردهای الزام‌محور، بر تقویت توانمندی دانشجویان در تصمیم‌گیری آگاهانه درباره ازدواج تمرکز کند. امری که از طریق توسعه برنامه‌های آموزشی و مشاوره‌ای دانشگاهی و طراحی حمایت‌های اجتماعی انعطاف‌پذیر و غیرمشروط به وضعیت تأهل قابل تحقق است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تحلیل چندسطحی تعیین‌کننده‌های تمایل به مهاجرت از ایران در سال ۱۴۰۲</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_253400.html</link>
      <description>تبیین تمایل به مهاجرت مستلزم توجه هم‌زمان به ویژگی‌های فردی و شرایط ساختاری و زمینه‌ای است که می‌توانند بر شکل‌گیری آن و تبدیل آن به اقدام مهاجرتی اثرگذار باشند. پژوهش حاضر با هدف تبیین چندسطحی تمایل به مهاجرت، داده‌های فردی &amp;amp;laquo;پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان ۱۴۰۲&amp;amp;raquo; شامل 15906 نفر را با داده‌های سطح استانی (توسعه انسانی، شهرنشینی، ضریب جینی و میزان اشتغال) تلفیق کرده و با بهره‌گیری از مدل رگرسیون لجستیک دو سطحی با استفاده از نرم‌افزار HLM 6 انجام شد. نتایج نشان داد حدود دو پنجم از پاسخگویان تمایل به مهاجرت داشتند. نتایج مدل بیانگر آن است که در سطح فردی، سن رابطه‌ای منفی و معنادار با تمایل مهاجرت دارد (0.001 P&amp;amp;lt;، 0.508 = OR). افراد متأهّل نسبت به مجردها احتمال کمتری برای ابراز این تمایل نشان می‌دهند (001/0 P&amp;amp;lt;، 0.679= OR) ، و این‌درحالی است که مردان بیش از زنان گرایش به مهاجرت دارند (0.001 P&amp;amp;lt;، 0.783= OR). همچنین افزایش سطح تحصیلات با افزایش معنادار احتمال تمایل به مهاجرت همراه است (0.001 P&amp;amp;lt;، 1.146= OR). در سطح استانی شاخص توسعه انسانی (0.001 P&amp;amp;lt;، 1.048= OR)، و نسبت جمعیت شهری (0.047 P&amp;amp;lt;، 0.991= OR) رابطه‌ای معنادار با تمایل به مهاجرت نشان می‌دهند. در مجموع، نتایج بر ماهیت چندسطحی تمایل به مهاجرت در ایران و ضرورت توجه هم‌زمان به عوامل فردی و تفاوت‌های توسعه‌ای مناطق تأکید می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پدیده جمعیت‌شویی: مفاهیم، پیشایندها، گونه‌ها و پیامدها</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_254965.html</link>
      <description>تشدید بحران‌های جمعیتی نظیر کاهش باروری، پیری جمعیت و عدم تعادل‌های فضایی-نسلی، دولت‌ها را به اتخاذ مداخلات جمعیتی سوق داده است. بااین‌حال، برخی مداخلات ممکن است بیش از اصلاحات ساختاری، بر اقدامات نمادین و گزینشی تکیه داشته باشند. این مقاله با مفهوم‌پردازی &amp;amp;laquo;جمعیت‌شویی&amp;amp;raquo;، آن را برای توصیف الگویی از بازنمایی در حکمرانی جمعیتی پیشنهاد می‌کند که در آن سیاست‌ها، داده‌ها و روایت‌های جمعیتی به‌صورت گزینشی یا نمادین برای ایجاد تصویری مطلوب‌تر از عملکرد یا پاسخ‌گویی سیاستی به‌کارگرفته می‌شوند، بدون‌آنکه این تصویر الزاماً با میزان پرداختن به عوامل ساختاری مسئله متناظر باشد. پژوهش با رویکرد کیفی اکتشافی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با خبرگان سیاست‌گذاری جمعیتی گردآوری و با تحلیل مضمون تحلیل شدند. مشارکت‌کنندگان سه دسته شرایط ساختاری، نهادی و شناختی-رفتاری را با شکل‌گیری جمعیت‌شویی مرتبط دانستند و چهار گونه داده‌محور، گفتمانی، سیاستی/کنشی و فضایی را توصیف کردند. آنان کاهش اعتماد عمومی، تداوم سیاست‌های کم‌اثر، تخصیص نامناسب منابع، تشدید برخی نابرابری‌ها و تضعیف یادگیری نهادی را از پیامدهای احتمالی این الگو تلقی کردند. این مطالعه با ارائه صورت‌بندی اولیه‌ای از جمعیت‌شویی، زمینه تمایز آن از ناکارآمدی سیاستی، سیاست‌گذاری نمادین و دستکاری مستقیم داده‌ها و آزمون تجربی آن در پژوهش‌های بعدی را فراهم می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>راهبردهای شناسایی در تحلیل سن-دوره-کوهورت: کاربرد مدل برآوردگر ذاتی و مدل سلسله‌مراتبی در زنان سرپرست خانوار ایران (&amp;lrm;1365-&amp;lrm;1400)</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_255205.html</link>
      <description>هم‌خطی کامل سن، دوره و کوهورت باعث می‌شود تفکیک اثرات آن‌ها بدون فرض‌های اضافی ممکن نباشد. این مطالعه دو رویکرد برآوردگر ذاتی و مدل سلسله ‌مراتبی را بر داده سرپرستی خانوار زنان در ایران مقایسه می‌کند. داده‌ها از هشت دوره طرح هزینه و درآمد خانوار (۱۳۶۵ تا ۱۴۰۰) استخراج شده و شامل ۲۷۲۹۷۹ زن ۱۵ تا ۸۹ ساله است. یافته‌ها نشان می‌دهد در مؤلفه سن، دو مدل همگرا بودند و احتمال سرپرستی با افزایش سن بالا رفت. در مؤلفه‌ دوره، مدل سلسله‌ مراتبی کاهش احتمال سرپرستی از 4.11 درصد (۱۳۶۵) به ۷ درصد (۱۳۷۵) و سپس افزایش ملایم تا &amp;amp;lrm;8.9 درصد (۱۴۰۰) را نشان داد. در برآوردگر ذاتی اما احتمال سرپرستی پس از کاهشی اندک تا ۱۳۷۵، به‌تندی از5.3 به &amp;amp;lrm;3.12 درصد رسید. در مؤلفه‌ کوهورت، مدل سلسله‌ مراتبی الگویی قوسی با اوج حدود 7.10&amp;amp;lrm; درصد در متولدین ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۵ نشان داد، اما در برآوردگر ذاتی احتمال سرپرستی از قدیمی‌ترین تا جوان‌ترین کوهورت پیوسته کاهش یافت و از 6.16 به 8.0&amp;amp;lrm; درصد رسید. آزمون‌های مقایسه‌ای نشان دادند که دو مدل داده‌ها را به یک اندازه خوب توضیح می‌دهند، اما با تغییر کدگذاری داده‌ها، نتایج مدل سلسله ‌مراتبی ثابت ماند و نتایج برآوردگر ذاتی تغییر کرد. بنابراین برای داده‌های ایران، مدل سلسله‌ مراتبی به‌عنوان مدل مناسب‌تر و اصلی و برآوردگر ذاتی برای بررسی حساسیت‌ها پیشنهاد می‌شود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>الگوی واگرایی جنسیتی در مقوله‌های شناختی تجردگرایی جوانان ایرانی: دوقطبی ‌سازی درون ‌مقوله‌ای</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_255303.html</link>
      <description>مطالعات جمعیت‌شناختی تفاوت جنسیتی در تجرد را در سطح شاخص‌های کلان مستند کرده‌اند، اما شواهد نظام‌مندی درباره واگرایی جنسیتی مقوله‌های شناختی تجردگرایی در دست نیست. هدف پژوهش حاضر، سنجش کمّی این واگرایی و تعیین سطح بروز آن در پیکره‌ای اسنادی درباره تجردگرایی جوانان ایرانی بود. پژوهش با روش کیفی تحلیل اسنادی اجرا شد و فنون کدگذاری باز و محوری نظریه داده‌بنیاد را صرفاً برای طبقه‌بندی داده به‌کار گرفت؛ ساختار مقوله‌ای حاصل ازطریقِ کمّی‌سازی سنجیده شد. ازمیان ۲۴۵ سند منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۵، پس از ارزیابی با چهار معیار اسکات و نمونه‌گیری نظری، ۵۸ منبع برگزیده و خط‌به‌خط کدگذاری شد؛ ۸۰۳ کد باز در ۵۲ زیر مقوله و ۱۰ مقوله سازمان یافت و هر کد برچسب جنسیتی گرفت. شاخص واگرایی نسبی برای هشت مقوله جنسیتی و ۲۳ زیرمقوله دارای بیش از پنج کد جنسیتی‌شده محاسبه شد. تنها مقوله نگرش برابرگرایانه به نقش‌های جنسیتی واگرایی دخترانه چشمگیری داشت؛ اما شش مقوله از هشت مقوله دوجهته بودند و قوی‌ترین زیرمقوله‌ دخترانه و یکی از پسرانه‌ترین زیرمقوله‌ها هر دو ذیل مقوله‌ای متعادل در سطح تجمیع قرار داشتند. این یافته‌ها الگوی دوقطبی‌سازی درون‌مقوله‌ای را نشان می‌دهند؛ به این معنا که دو جنس عمدتاً به مقوله‌های یکسانی می‌رسند اما از مسیرهای معنایی متفاوتی برای تفسیر آن‌ها استفاده می‌کنند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>واکاوی مسئله فرزندآوری در بستر نااطمینانی سیاسی، مطالعه‌ای کیفی در شهر اصفهان</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_252442.html</link>
      <description>با‌توجه‌به کاهش نرخ باروری و آثار بلندمدت آن در ایران، این مطالعه به واکاوی مسئلۀ فرزندآوری در بستر نااطمینانی سیاسی و سیاست‌گذاری عمومی ناکارآمد می‌پردازد. پژوهش با رویکرد کیفی و روش‌شناسی نظریۀ زمینه‌ای با رهیافت نظام‌مند استراوس و کوربین و نمونه‌گیری نظری انجام شد. ۳۰ مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته با یکی از زوجین بی‌فرزند داوطلب (با حداقل سه سال سابقۀ ازدواج) و یکی از زوجین تک‌فرزند (با یک فرزند بالای پنج سال) که به‌طور ارادی تصمیم به بی‌فرزندی یا تک‌فرزندی گرفته‌اند، صورت پذیرفت. تحلیل داده‌ها در سه سطح کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام شد و مقولۀ هسته تحت عنوان &amp;amp;laquo;گریز از فرزندآوری در بستر نااطمینانی سیاسی&amp;amp;raquo; برساخت گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاهش نرخ باروری در کشاکش حکمرانی سیاسی به یک مسئلۀ اجتماعی تبدیل شده است. همچنین نتایج حاکی از آن است که خصوصی‌ترین رفتارهای زیستی افراد، نظیر تصمیم به فرزندآوری، به‌طور معناداری تحت تأثیر متغیرهای کلان اجتماعی و سیاسی قرار می‌گیرد. به‌عبارتی، مشارکت‌کنندگان این پژوهش، فرزندآوری را در شرایط نااطمینانی سیاسی و کارآمدی پایین سیاست‌های عمومی، اقدامی مخاطره‌آمیز درک می‌کردند و تصمیم به کاهش یا اجتناب از فرزندآوری را پاسخی عقلانی به شرایط ساختاری پیرامون خود تفسیر می‌نمودند. </description>
    </item>
    <item>
      <title>ناهمگنی الگوهای سکونتی خانوارهای تهران: پیامدهایی برای سیاست‌گذاری مسکن شهری</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_255534.html</link>
      <description>انتخاب محل سکونت خانوارها تابع ویژگی‌های واحد مسکونی، شرایط اقتصادی و موقعیت مکانی است و به دلیل ناهمگنی خانوارها، سیاست‌های یکسان مسکن پیامدهای متفاوتی دارد. این پژوهش ناهمگونی الگوهای سکونتی خانوارهای تهران را در سال‌های ۱۳۹۰، ۱۳۹۵ و ۱۴۰۳ بررسی کرد. با استفاده از داده‌های واقعی معاملات مسکن و هزینه&amp;amp;ndash;درآمد خانوار، مدل لاجیت شرطی برآورد شد و نقش قیمت، مساحت و فاصله از مرکز، با تعامل ویژگی‌های خانوار و مسکن، تحلیل گردید. ثروت خانوار نیز به‌عنوان شاخص وضعیت مالی در حساسیت قیمتی به کار رفت. نتایج نشان داد اثر ویژگی‌های مسکن میان خانوارها متفاوت است؛ قیمت در همه گروه‌ها و سال‌ها اثر منفی و معنادار داشت و در ۱۴۰۳ اهمیت آن نسبت به مساحت افزایش یافت. مساحت در ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ برای همه گروه‌ها مثبت و معنادار بود، اما در ۱۴۰۳ تنها برای خانوارهای تک‌نفره و زوج‌های دارای فرزند معنادار ماند. فاصله از مرکز عمدتاً اثر منفی داشت و برای خانوارهای تک‌والد و تک‌نفره مهم‌تر بود. یافته‌ها بر ضرورت سیاست‌های هدفمند مسکن متناسب با ساختار خانوار، وضعیت مالی و شرایط زمانی تأکید دارد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>باروری بالاتر، جمعیت جوان‌تر؟ تحلیل سناریویی تغییرات حجم و ساختار سنی جمعیت ایران تا سال 1444</title>
      <link>https://jips.nipr.ac.ir/article_256355.html</link>
      <description>در سیاست‌گذاری جمعیتی ایران، افزایش باروری اغلب معادل جوان‌سازی جمعیت و راهکار اصلی مهار سالمندی تلقی می‌شود؛ درحالی‌که افزایش موالید، تغییر حجم جمعیت و دگرگونی ساختار سنی پدیده‌هایی با سازوکارها و افق‌های زمانی متمایز هستند. این پژوهش با رویکرد کمّی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از داده‌های پیش‌بینی بخش جمعیت سازمان ملل متحد (2024)، سه سناریوی باروری پایین، میانه و بالا را برای جمعیت ایران طی سال‌های 1404تا 1444مقایسه می‌کند. به‌منظور تبیین نظری الگوها، از مفهوم تکانه جمعیتی و رابطه گیلوت در نظریه جمعیت پایا استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تفاوت سناریوها در بلندمدت به واگرایی شدید حجم جمعیت منجر شده و در سال 1444 اختلاف دو سناریوی بالا و پایین به 26.7 میلیون نفر می‌رسد. در مقابل، واکنش ساختار سنی کاملاً نامتقارن است. اگرچه سهم کودکان به باروری حساس و سهم سالمندان در همه سناریوها روندی صعودی دارد، اما سهم جمعیت در سنین کار در تمامی سناریوها نزدیک به ۵۶ درصد باقی می‌ماند. این ایستایی ساختاری نشان می‌دهد که تکانه جمعیتی ناشی و وقفه نسلی، مانع جوان‌شدن سریع ساختار سنی می‌شود. بنابراین، افزایش باروری به‌تنهایی ضامن جوانی جمعیت نبوده و سیاست‌گذاری جمعیتی نیازمند رویکردی جامع‌نگر، سازگار با واقعیت سالمندی و متمرکز بر بهره‌وری نیروی کار است.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
