مطالعات جمعیتی

مطالعات جمعیتی

تغییرات ارزشی و نگرشی در نهاد خانواده ایرانی بر اساس پیمایش جهانی 2020

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
یونس اکبری 1
ریحانه ندرلو 2
ندا خداکرمیان گیلان 3
1 دکتری جامعه‌شناسی، مدیر گروه مطالعات سلامت مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهرداری تهران. تهران، ایران (نویسنده مسئول).
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی بررسی مسائل اجتماعی ایران، گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
10.22034/jips.2025.485588.1246
چکیده
پژوهش حاضر یک تحلیل ثانویه بر اساس داده‌های پیمایش جهانی ارزش‌ها (2020) است که به بررسی عوامل مؤثر بر تمایزات ارزشی و نگرشی در نهاد خانواده ایرانی می‌پردازد. هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل الگوهای تغییر در نگرش‌ها و باورهای مرتبط با خانواده، روابط جنسی، خشونت خانگی، نقش‌های جنسیتی و مسئولیت‌های اجتماعی در جامعه ایران است. نتایج نشان می‌دهد که نگرش‌های اجتماعی در ایران تحت تأثیر عواملی نظیر سن، جنسیت، وضعیت اقتصادی و تحولات فرهنگی در حال تغییر است. اکثر پاسخ‌دهندگان (71.9 درصد) با روابط جنسی قبل از ازدواج مخالف هستند، اما نسبت به سقط جنین و طلاق شکاف نسلی و تغییرات مثبتی مشاهده می‌شود. همچنین، جامعه به طور فزاینده‌ای با خشونت علیه زنان و کودکان مخالف است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که افراد با تحصیلات دانشگاهی و ساکنان شهر، نگرش‌های مدرن‌تری نسبت به مسائل اجتماعی دارند. علاوه بر این، وضعیت اقتصادی بر نگرش‌ها تأثیرگذار است؛ به‌طوری‌که با افزایش درآمد، پذیرش سقط جنین و طلاق افزایش می‌یابد. این تغییرات به‌ویژه در نسل‌های جوان‌تر و در میان افراد با وضعیت اقتصادی بهتر مشهود است. این یافته‌ها بر ضرورت توجه سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان اجتماعی به این تغییرات و اتخاذ رویکردهای متناسب با تحولات جامعه تأکید می‌کند.  
کلیدواژه‌ها
ارزش‌ها
نگرش‌ها
تغییرات
خانواده
فرهنگ

موضوعات

عنوان مقاله English

Value and Attitudinal Differences in the Iranian Family Institution Based on the 2020 Global Survey

نویسندگان English

Younes Akbari 1
Reyhaneh Naderlu 2
Neda Khodakaramian Gilan 3
1 Ph. D in Sociology, Director of the Health Studies Department, Tehran Municipality Studies and Planning Center, Tehran, Iran (Corresponding Author).
2 Ph. D Student of Geography and Urban Planning, Department of Geography, Faculty of Social Sciences, Zanjan University, Zanjan, Iran
3 Ph. D Student in Sociology, Studying Iranian Social Issues, Department of Sociology, Faculty of Humanities, University of Kashan, Kashan, Iran.
چکیده English

This research is a secondary analysis based on data from the World Values Survey (2020), examining the factors influencing value and attitudinal distinctions within the Iranian family institution. The study aims to identify and analyze patterns of change in attitudes and beliefs related to family, sexual relationships, domestic violence, gender roles, and social responsibilities in Iranian society. The results indicate that social attitudes in Iran are changing under the influence of factors such as age, gender, economic status, and cultural shifts. The majority of respondents (71.9%) oppose premarital sexual relationships, but generational gaps and positive changes are observed regarding abortion and divorce. Additionally, society is increasingly opposed to violence against women and children. Data analysis reveals that individuals with university education and urban residents hold more modern attitudes towards social issues. Furthermore, economic status influences attitudes; with increasing income, acceptance of abortion and divorce increases. These changes are particularly evident in younger generations and among individuals with better economic standing. These findings underscore the need for policymakers and social planners to pay attention to these changes and adopt approaches appropriate to the evolving society.

کلیدواژه‌ها English

Values
Attitudes
Changes
Family
Culture
اطهری، سیدحسین و حسینی داورانی، سید عباس (1394). رویکرد تغییر فرهنگی و مدل برساخته «چرخه بسته کنش جمعی» در جوامع بهره‌مند از ارزش‌های بقا: مطالعه موردی مصر. جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 3(6)، 135-155. https://www.doi.org/10.22070/iws.2015.249
اینگلهارت، رونالد (1373). تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارات روزنه.
عزیزی مهر، خیام (1402). ارزش‌های حاکم بر خانواده ایرانی و تغییرات آن؛ 1379-1398 (فراتحلیل یافته‌های پیمایش‌های ملی). مطالعات جنسیت و خانواده، 11(2)، 163-194. https://www.jgfs.ir/article_197024.html
عظیمی هاشمی، مژگان، اعظم کاری، فائزه، بی‌گناه، معصومه، و رضامنش، فاطمه. (1394). ارزش‌ها، نگرش‌ها و الگوهای کنش جوانان در خصوص همسرگزینی و روابط پیش از ازدواج، موردمطالعه: دانشجویان دانشگاه‌های استان خراسان رضوی. راهبرد فرهنگ، 8(29)، 179-212.  https://sid.ir/paper/355976/fa
عظیمی، رضا (1400). تحلیل ثانویۀ ارزش‌های جنسیتی با توجه به داده‌های پیمایش ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (با تأکید بر نگرش به نابرابری جنسیتی و خانواده). فصلنامه مطالعات فرهنگ – ارتباطات، 22(53)، 249-270.  https://www.doi.org/10.22083/jccs.2019.184711.2797
کاظمی پور، شهلا (1400). تغییرات فرهنگی و تحول خانواده معاصر با تأکید بر ازدواج و فرزند آوری. فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، 1(1)، 7-21.  https://www.doi.org/10.22034/rcc.2021.248914
نیازی، محسن، مزروعی، اسماعیل، و آقابزرگی زاده، شیوا (1400). تدوین سناریوهای آیندۀ ارزش‌های خانواده در ایران با استفاده از سناریو ویزارد. پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر ، 10(18)، 63-89. https://doi.org/10.22084/csr.2021.22103.1828
یافته‌های پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان موج سوم (1395).
Astrachan, J. H., Binz Astrachan, C., Campopiano, G., & Baù, M. (2020). Values, spirituality and religion: Family business and the roots of sustainable ethical behavior. Journal of Business Ethics, 163(4), 637-645. https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs10551-019-04392
Cerrato, J., & Cifre, E. (2018). Gender inequality in household chores and work-family conflict. Frontiers in psychology, 9, 1330. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01330
Geoffrey, B. (2019). Toward a Christian Definition of Marriage: A Historical, Sociological, and Theological Approach. Journal of Sociology and Christianity, 9(1), 105-110. https://sociologyandchristianity.org/index.php/jsc/article/view/143
Inglehart, R., & Abramson, P.R. (1994). Economic security and value change. American Political Science Review, 88(2), 336-354.
Inglehart, R., & Rabier, J. R. (1987). Values, ideology and cognitive mobilization in new social movements. In M. Aronoff, J. A. van Es, & P. A. Rachleff (Eds.), Challenges of transformation (pp. 43-66). Aldershot, UK: Avebury.
Kim, J., Joo, S., Lee, K., & Jun, H. (2022). Family values in South Korean society: marital and sexual values in gender, age, and Protestantism contexts. Journal of Population and Social Studies [JPSS], 30, 54-71. doi.org/10.25133/JPSSv302022.004
Reese, L., Balzano, S., Gallimore, R., & Goldenberg, C. (2022). The concept of educación: Latino family values and American schooling. In The New Immigrants and American Schools (pp. 305-328). Routledge. https://doi.org/10.1016/0883-0355(95)93535-4
Solo, J., & Festin, M. (2019). Provider bias in family planning services: a review of its meaning and manifestations. Global Health: Science and Practice, 7(3), 371-385. https://doi.org/10.9745/GHSP-D-19-00130

  • تاریخ دریافت 05 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 29 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 30 دی 1403
  • تاریخ انتشار 01 دی 1401