مطالعات جمعیتی

مطالعات جمعیتی

راهبردهای شناسایی در تحلیل سن_دوره_کوهورت: کاربرد برآوردگر ذاتی و مدل سلسله مراتبی در زنان سرپرست خانوار ایران (‎۱۳۶۵-۱۴۰۰‎)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده
دانشجوی مقطع دکترا رشته جمعیت شناسی/ دانشگاه تهران
چکیده
این مطالعه دو رویکرد برآوردگر ذاتی و مدل سلسله مراتبی را بر داده سرپرستی خانوار زنان در ایران مقایسه می‌کند. داده‌ها از هشت دوره طرح هزینه و درآمد خانوار (۱۳۶۵ تا ۱۴۰۰) استخراج شده و شامل ۲۷۲۹۷۹ زن ۱۵ تا ۸۹ ساله است. یافته‌ها نشان می‌دهد در مولفه‌ی سن، دو مدل همگرا بودند و احتمال سرپرستی با افزایش سن بالا رفت. در مولفه‌ی دوره، مدل سلسله‌ مراتبی کاهش احتمال سرپرستی از ‎۱۱/۴‎ درصد (۱۳۶۵) به ۷ درصد (۱۳۷۵) و سپس افزایش ملایم تا ‎۹/۸‎ درصد (۱۴۰۰) را نشان داد. در برآوردگر ذاتی اما احتمال سرپرستی پس از کاهشی اندک تا ۱۳۷۵، به‌تندی از ‎۳/۵‎ به ‎۱۲/۳‎ درصد رسید. در مولفه‌ی کوهورت، مدل سلسله‌ مراتبی الگویی قوسی با اوج حدود ‎۱۰/۷‎ درصد در متولدین ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۵ نشان داد، اما در برآوردگر ذاتی احتمال سرپرستی از قدیمی‌ترین تا جوان‌ترین کوهورت پیوسته کاهش یافت و از ‎۱۶/۶‎ به ‎۰/۸‎ درصد رسید. آزمون‌های مقایسه‌ای نشان دادند که دو مدل داده‌ها را به یک اندازه خوب توضیح می‌دهند، اما با تغییر کدگذاری داده‌ها، نتایج مدل سلسله مراتبی ثابت ماند و نتایج برآوردگر ذاتی تغییر کرد. بنابراین برای داده‌های ایران، مدل سلسله‌ مراتبی به‌عنوان مدل مناسب‌تر و برآوردگر ذاتی برای بررسی حساسیت‌ها پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Identification Strategies in Age-Period-Cohort Analysis: Application of the Intrinsic Estimator and the Hierarchical Model to Female-Headed Households in Iran (1986–2021)

نویسنده English

Mohammad Salimi
Department of demography / University of Tehran
چکیده English

The perfect collinearity of age, period, and cohort makes it impossible to separate their effects without additional assumptions. This study compares two approaches, the Intrinsic Estimator (IE) and the hierarchical age-period-cohort model (HAPC), using data on female household headship in Iran. Data were drawn from eight waves of the Household Expenditure and Income Survey (1986–2021) and include 272979 women aged 15–89. For age, the two models converged: the probability of headship rose with age. For period, the HAPC showed a decline in headship probability from 11.4% (1986) to 7.0% (1996), followed by a mild increase to 9.8% (2021). In the IE, however, after a slight decline until 1996, the probability rose sharply from 3.5% to 12.3%. For cohort, the HAPC showed an inverted-U pattern peaking at 10.7% among women born in 1947–1956, whereas in the IE the probability declined steadily from the oldest to the youngest cohort, from 16.6% to 0.8%. Comparison tests showed that both models explain the data equally well, but when the data coding was changed, the HAPC results remained stable while the IE results changed. Therefore, for Iranian data, the HAPC is recommended as the more appropriate main model, with the IE used for sensitivity checks.

کلیدواژه‌ها English

Age-Period-Cohort Analysis
Intrinsic Estimator, Hierarchical Model, Identification Problem, Female-Headed Households

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 05 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 20 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 22 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 26 مهر 1405