مطالعات جمعیتی

مطالعات جمعیتی

سلامت خانواده و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهرهای تهران و یزد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
خدیجه سفیری 1
عَذرا ذاکری هامانه 2
1 استاد جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا.
2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه الزهرا.
چکیده
سلامت خانواده، یکی از حوزه‌های کلیدی است که حصول شناخت صحیح و علمی نسبت به آن از اهمیت بسزایی برخوردار است. مقاله‌ی حاضر درصدد است، میزان سلامت خانواده و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن را در بین خانواده‌های ساکن در شهرهای یزد و تهران مورد بررسی قرار دهد. نظریه‌های تبادل اجتماعی، یادگیری اجتماعی، نظریه سیستمی (به‌ویژه دیدگاه برادشاو و مک گراو)، شبکه خویشاوندی و نظریه اکولوژی به عنوان چارچوب نظری در این مقاله استفاده شده است. روش مورد استفاده، از نوع پیمایشی است و داده‌ها با استفاده از ابزار پرسشنامه و به شیوه‌ی نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله ای، از400 نفر از خانواده‌های ساکن شهر یزد و تهران گردآوری شده است.
یافته‌های تحقیق از بالاتر بودن میزان سلامت خانواده در شهر یزد، نسبت به شهر تهران حکایت دارد. همچنین میزان سلامت اکثریت خانواده های مورد مطالعه در سطح متوسط جای گرفت. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر، حاکی از نقش معنادار سه متغیرِ ساختار قدرت در خانواده، نابسامانی خانواده جهت‌یاب و روابط خویشاوندی بر میزان سلامت خانواده در هر دو شهر یزد و تهران است. در این میان ساختار قدرت در خانواده بیشترین نقش را در تبیین متغیر سلامت خانواده ایفا می‌کند. همچنین دو متغیر تحصیلات و رسانه‌های جمعی نیز بر سلامت خانواده‌های تهرانی به ترتیب اثرات مثبت و منفی گذاشته است.
کلیدواژه‌ها
سلامت خانواده
ساختار قدرت
خانواده جهت یاب
روابط خویشاوندی
یزد
تهران

موضوعات

عنوان مقاله English

Family Health and it's Social Determinants in Two Cities of Yazd and Tehran

نویسندگان English

Khadijeh Safiri 1
Azra Zakeri Hamane 2
1 Professor of Sociology, Al-Zahra University.
2 Master of Sociology, Al-Zahra University.
چکیده English

Family Health is one of the key areas, in which achievement of scientific and sound knowledge  is very important. This paper aims to assess and compare family health and its influential social factors in two cities of Yazd and Tehran. Social exchange theory, social learning theory, systems theory, kinship networks, and ecological theory have been employed as theoretical framework in this study. The data was collected by survey questionnaire from 400 residents of households in Yazd and Tehran using multistage cluster sampling method. 
A scale designed to measure the degree of family health at six different dimensions for both Yazd and Tehran. Findings of the study revealed a better family health among families in Yazd city compared to that of the Tehran. Moreover, family health was an average level. The results of multiple regression analysis identified three variables as significant predictors of  family health in the two cities: 1. power structure in the families, 2. the disorder of previous family and 3. kinship relations. From among these, the power structure in the family played the greatest role in the explanation of family health. In addition, education and mass media had positive and negative effect on family health in Tehran, respectively .

کلیدواژه‌ها English

Family Health
Power Structure
Previous Family
Kinship Relations
Yazd
Tehran
اعزازی، شهلا (1387). جامعه شناسی خانواده نظر و عمل در نگرش سیستمی. ترجمه: مصطفی تبریزی و علی علوی نیا، تهران: فراروان.
برادشاو، جان (1386). خانواده، تحلیل سیستمی خانواده. ترجمه: مهدی قراچه داغی، تهران: لیوسا.
بوردیو، پی یر (1381). نظریه کنش: دلایل عملی و انتخاب عقلانی. ترجمه: مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار.
بهنام، جمشید (1383). تحولات خانواده، پویایی خانواده در حوزه های فرهنگی گوناگون. ترجمه محمدجعفر پوینده، تهران: نشر ماهی.
پرویزی، سرور، نعیمه سیدفاطمی، و کیان دخت کیانی (1388). پویایی خانواده و سلامت زنان: پژوهش کیفی. مطالعات اجتماعی- روانشناختی زنان، سال هفتم، شماره2، صص 57-45.
روزن باوم، هایدی (1376). خانواده به منزله ساختاری در مقابل جامعه. ترجمه محمدصادق مهدوی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
ساروخانی، باقر (1384). زن، قدرت و خانواده: پژوهشی در جایگاه زن در هرم قدرت در خانواده. پژوهش زنان، دوره3، شماره2، صص50-29.
عباسی­شوازی، محمد جلال و عباس عسکری ندوشن (1387). آرمان‌گرایی در توسعه و نگرش‌های مرتبط با خانواده در ایران (مطالعه موردی شهر یزد). نامه علوم اجتماعی، شماره 16. صص72-49.
عنایت، حلیمه و اسلام آقاپور (1389). بررسی عامل‌های اجتماعی- فرهنگی مرتبط با کیفیت سلامت روانی خانواده (مطالعه موردی خانواده­های ساکن شهر شیراز). فصلنامه زن و جامعه، سال اول، شماره دوم.
کلوندی، فواد (1390). بررسی رابطه‌ی بین سلامت خانواده‌ی اصلی با میزان انسجام و انعطاف‌پذیری خانواده‌ی فرزندان از دیدگاه آن‌ها، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
گاردنر، ویلیام (1386). جنگ علیه خانواده. ترجمه: معصومه محمدی. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان.
مقصودی، ستوده؛ سعید معیدفر و محمد توکل (1390). بررسی جامعه شناختی رابطه سرمایه اجتماعی و رضایت زناشویی در زوجین شهر کرمان. مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره 5، شماره 15، صص19-1.
مک گراو (1392). خانواده موفق. ترجمه محمد مهدی شریعت باقری. تهران: انتشارات دانژه.
زارعان، منصوره (1391). سلامت خانواده و عوامل موثر بر آن. پایان نامه دوره دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.
Chibucos, T. & W. Leite Randall (2005). Family Theory, Sage Publications.
Barber Brian K . (1992). Family , Personality , and  Adolescent Problem Behaviors. Journal of  Marriage and  the Family, 54: pp. 69-79.
Jackson . S. M. (1998). The Influense  of  Forgiveness on  Intimacy and Trust in  Marital and  Committed  Relation Ships, Disseration Abstracts International  Section B: the  sciences & Engineering , pp. 58-69.
Petretic-Jackson, P. and T. Jackson (1996). Mental Health Interventions With Battered Women In A. Roberts (Ed.), Helping battered women (pp.188-221). NewYork: Oxford University Press.
Shoemaker R. (1993). The Relationship Between Family of Origin Emotional Health and Couple Adjustment. PAG A54/01 P.35.
Rosen- Grandon J.R., J.E. Myers and J.A.Hattie (2004). The Relationship Between Marital Characteristics, Marital Interaction Processes and Marital Satisfaction. Journal of Counseling & Development, 82: pp. 58-68 .

  • تاریخ دریافت 04 تیر 1398
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1395