مطالعات جمعیتی

مطالعات جمعیتی

علل و تعیین‌کننده‌های مهاجرت برگشتی در ایران طی دوره 90-1385

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان
رضا نوبخت 1
علی قاسمی اردهایی 2
ولی اله رستمعلی‌زاده 3
1 دانشجوی دکتری جمعیت شناسی دانشگاه تهران، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور (نویسنده مسئول).
2 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور.
3 استادیار گروه مهاجرت داخلی و شهرنشینی، موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور.
چکیده
مهاجرت برگشتی یکی از الگوهای مهاجرت است که کمتر در مطالعات به آن توجه شده است. افزایش درصد مهاجرت­های شهر به روستا در سالهای اخیر می‌تواند نشانگر تغییر الگوهای مهاجرتی در ایران باشد. هدف از مقاله حاضر انداز­ گیری مهاجرت برگشتی بر اساس داده های موجود و شناخت عوامل موثر بر آن است. در این مطالعه از رویکرد اقتصاد نئوکلاسیک جهت تحلیل و تبیین مهاجرت برگشتی و علل آن در مناطق مختلف به کار گرفته شد. روش تحقیق مورد استفاده تحلیل داده های ثانویه داده­های خرد 2 درصد  مرکز آمار ایران است. نتایج نشان داد که بازگشت مهاجران در برخی استانها مانند خراسان رضوی، فارس، گیلان و مازندران بیشتر از استانهای دیگر بوده است. پیروی از خانوار، دستیابی به مسکن بهتر و اشتغال از عوامل تعیین­کننده در بازگشت مهاجران به مبدأ مهاجرت‌شان بوده است. دستیابی به مسکن بهتر یکی از دلایل بازگشت مهاجران است که در طبقات و متغیرهای مختلف تاثیرگذار است و در تمامی طبقات شغلی مختلف (کارفرما، کارکن مستقل، مزد بگیر بخش خصوصی) مشاهده می­گردد. الگوی بازگشت مهاجران نشان­دهنده بازگشت به استانهای همسایه، مناطق برخوردار و نیمه برخوردار است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که متغیرهای جنس، تحصیلات، سن، جریان مهاجرت و سطح توسعه­یافتگی، 27 درصد از تغییرات مهاجرت اقتصادی را برای مهاجران برگشتی سرپرست خانوار تبیین می­کند.
کلیدواژه‌ها
مهاجرت برگشتی
علل بازگشت مهاجران
مهاجرت به مبدأ
مبدأ مهاجران برگشتی
ایران

موضوعات

عنوان مقاله English

Causes and Determinants of Return Migration in Iran During 2006-2011

نویسندگان English

Reza Nobakht 1
Ali Ghasemi Ardahaee 2
Valiollah Rostamalizadeh 3
1 PhD Student in Demography, University of Tehran and Staf of Payame Noor University (Corresponding Author).
2 Department of Social Sciences, Payame Noor University (PNU).
3 Assistant Professor, Dep. Of Internal Migration and Urbanization, National Population Studies and Comprehensive Management Institute.
چکیده English

Return migration is a type of migration forms and patterns which attracted limited attention in research literature, particularly in Iran. Rise in urban-rural migration compared to  rural-urban migration in the 2001 Census, can indicate some changes in migration pattern in Iran, hence understanding such changes is important. The aim of this paper is to measure return migration and identify its associated factors based on available data. In this study, Neoclassic economic approach was employed to analyze return migration and its causes in different regions in Iran. The method used in this study was a secondary analysis of census data (2% data of Statistical Center of Iran). The study suggested that migrants return to some provinces such as Khorasan Razavi, Fars, Gilan and Mazanderan was more than others. Accompany the family, access to better housing and employment were identified as determinants of return migration. Access to better housing was one of the rationales for return migration which impacted different socio-economic classes and was observed in all different job categories (employer, employee, independent worker, private sector worker, etc.). Pattern of return migration represents a return to neighboring provinces, developed and semi-developed areas. Logistic regression analysis indicated that sex, education, age, migration flows and level of development explain 27% of changes in economic migration among return migrants.  

کلیدواژه‌ها English

Return migration
Causes of return migration
Migrate to origin
Origin of return migrants
قاسمی­اردهایی، علی (1387). جریان­های مهاجرت داخلی و ویژگی­های مهاجران به­تفکیک استان، تهران: مرکز آمار ایران، پژوهشکده­ آمار.
راغفر، حسین و علی قاسمی­اردهایی (1388)، علل مهاجرت و ویژگی­های جمعیتی-اقتصادی مهاجران بین شهرستانی: بررسی تطبیقی مهاجران شهر به روستا و روستا به شهر ایرانی طی دهه 1375-1385، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، سال چهارم، شماره 8، صص 61-39.
ربانی، رسول، زهرا طاهری، زهرا روستا (1390)، بررسی علل انگیزه­های مهاجرت معکوس و تأثیر آن بر توسعه اقتصادی و اجتماعی (نمونه مهاجران شهرهای تنکابن و رامسر)، مجله پژوهش و برنامه­ریزی شهری، سال دوم، شماره 5، صص 108- 83.
زنجانی، حبیب الله (1378)، تحلیل جمعیت­شناختی، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران.
ظاهری، محمد (1390)، تحلیلی بر تأثیرات متقابل فضایی کلانشهر تبریز و روستاهای خوابگاهی پیرامون با تأکید بر مهاجرت معکوس و عوامل تأثر گذار آن، تحقیقات جغرافیایی، شماره 102، صص 188- 169.
مطیعی­لنگرودی، سیدحسن، مجتبی قدیری معصوم، محمدرضا رضوانی، عبدالحمید نظری، بهمن صحنه (1390)، تأثیر بازگشت مهاجران به روستاها در بهبود معیشت ساکنان؛ مطالعه موردی شهرستان آق­قلا، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره 78، صص 83- 67.
مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفصیلی سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن 1390، مرکز آمار ایران.
مرکز آمار ایران (1390). داده­های خام 2 درصد سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390، مرکز آمار ایران.
 
Agadjanian,V , E. Gorina and C. Menjvar ( 2014). Economic Incorporation, Civil Inclusion, and Social Ties: Plans to Return Home Among Central Asian Migrant Women in Moscow, Russia, International Migration Review, 48(3): 577-603
Anniste, K and T. Tammaru (2014). Ethnic Differences in Integeration levels and Return Migration Intentions: A study of Estonian Migrants in Finland, Demographic Research, 30, Pp. 377–412
Berry, B. (1979). The Counter Urbanization Process, Urbanization and Counter Urbanization, Sage publications , Beverly Hills.
Cassarino, J.P. (2004). Theorising Return Migration: The Conceptual Approach to Return Migrants Revisited, Internatonal Journal on Multicultural Societies, 6(2): 253-279.
Cerase,F.P. (1974). Expectations and Reality: a Case Study of Return Migration from the United States to Southern Italy, International Migration Review 8(26): 245-62.
Constant, A and D. S. Messey (2002). Return Migration by German Geustworker: Neoclassical versus New Economic Theories, International Migration, 40(4):245-262. 
Dusmann,C. h and Y. Weiss (2007). Return Migration: Theory and Emprical Evidence from the UK, British Journal of Industrial Relations, 45(2): 236-256.
Kulu, H. (2012). Ethnic Return Migration:An Estonian Case, International Migration 36(3):313-336. 
Kuscu, J. (2014). Ethnic Return Migration and Public Debate:The Case of Kazakhstan, International Migration 52(2): 178-197.
Mangalam, J. J. (1968). Human Migration: A Guide to Migration Literature in English 1955-1962, University of Guelph, Canada.
Martin,R. and D. Radu (2012). Return Migration: The experience of Eastern Europe, International Migration 50(2): 109-128.
Newbold, K. B and K. L. Liaw (1994). Return and Onward Interprovincial Migration through Economic Boom and Bust in Canada from 1976-81 to 1981-86, Geographical Analysis 26(3): 228-245.
Okali, D., E. Okpara, and J. Olawoye )2001(.  The Case of Aba and its Region, Southeastern Nigeria, Working Paper Series on Rural-Urban Interactions and Livelihood Strategies, Human Settlements Programmed IIED, London.
Portes, A (1999). The Study of Transnationalism Pitfalls and Promise of an Emergent Research Field, Ethnic and Racial Studies, 22(2): 217-37.
Ravenstein, E. G. (1885). On the Lows of Migration, Journal the Royal Statistical Society 48(2):167-235.
Stark, O. (1996). On the Microeconomics of Return Migration, Center for International and Interdisciplinary Studies, University of Vienna.
Todaro, M. P. (1969). A Model of Labor Migration and Urban Unemployment in Less Developed Countries, American Economic Review 59, Pp. 138-148.
Thomas.K.J (2012). The Human Capital Characteristics and Household Living Standards of Returning International Migrants in Eastern and Southern Africa, International Migration 50(4): 85-106.
Yahirun,J. (2014). Take Me “Home”: Return Migration among Germany’s Older Immigrants, International Migration 52(5): 231-254.
 

  • تاریخ دریافت 09 تیر 1398
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1396